Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 2 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 3 dk

Hiperbarik Oksijenle Beyni Gençleştirmek Mümkün mü?

Hiperbarik oksijen tedavisi karbonmonoksit zehirlenmesi ve dekompresyon hastalığı gibi belirli durumlarda kullanılan bir tedavidir; ancak sağlıklı beyni gençleştirdiği ya da Alzheimer'ı önlediği gösterilmemiştir. Küçük çalışmalarda dikkat ve beyin kan akımında iyileşme bildirilmiş, fakat yalancı uygulama kontrolü yoktur. Kulak-sinüs sorunları, nöbet ve yangın riski nedeniyle uygunluk değerlendirmesi gerekir.

Yazı · · 3 dk

Demans Tanısından Sonra Araç Kullanmak: Anahtarları Ne Zaman Bırakmalı?

Türkiye'de sürücü sağlığı yönetmeliği demansı (bunama) sürücü belgesi verilemeyecek durumlar arasında sayar; bu nedenle doğrulanmış demans tanısından sonra sürücülüğün sonlandırılması takip eden hekimle görüşülmelidir. Sürüş riski tek bir hafıza testiyle değil, yakınların gözlemleri ve kaza öyküsüyle birlikte değerlendirilir. Anahtarları bırakırken kişinin ulaşımı ve sosyal bağları somut biçimde planlanmalıdır.

Yazı · · 3 dk

Cinsel Aktivite Sırasında Baş Ağrısı: Konuşmaya Çekinmeyin, Değerlendirmeyi Ertelemeyin

Cinsel aktivite sırasında başlayan başağrısı, özellikle ilk kez ve saniyeler içinde çok şiddetlenerek ortaya çıkıyorsa acil değerlendirme gerektirir. Primer cinsel aktiviteyle ilişkili başağrısı tanısı ancak beyin zarı altına kanama, atardamar diseksiyonu ve RCVS gibi nedenler dışlandıktan sonra konur. Ağrının geçmesi ciddi bir nedeni tek başına dışlamaz.

Yazı · · 4 dk

Soğuk Duş Beyni Gençleştirir mi, Yoksa Sadece Daha Uyanık mı Hissettirir?

Soğuk duş bazı kişileri daha uyanık hissettirebilir, ancak bu beynin gençleştiğinin veya demans riskinin azaldığının kanıtı değildir. 2025 tarihli bir sistematik derleme bazı yararlı sinyaller bulsa da çalışmaların az ve farklı olduğunu vurgulamıştır. Kalp hastalığı, ritim bozukluğu veya kontrolsüz hipertansiyonu olanlar ani soğuk uygulamaları hekime danışmadan denememelidir.

Yazı · · 3 dk

Alzheimer’a Benzeyen Ama Aynı Olmayan Bir Hastalık: LATE Nedir?

LATE (limbik baskın yaşa bağlı TDP-43 ensefalopatisi), sıklıkla 80 yaş üzerinde bellek kaybına yol açan ve Alzheimer'a benzeyen bir hastalık sürecidir. Patolojik doğrulama ancak ölüm sonrası beyin incelemesiyle yapılır; yaşamda 2025 klinik önerilerine göre olasılık düzeyinde değerlendirilir. Alzheimer ile aynı kişide bulunabilir ve LATE'yi durdurduğu kanıtlanmış özel bir tedavi henüz yoktur.

Yazı · · 3 dk

Ayağa Kalkınca Artan, Yatınca Azalan Baş Ağrısı Bize Ne Söyler?

Dik durunca artıp yatınca azalan başağrısına ortostatik başağrısı denir; tanı değil, nedeni araştırılması gereken bir özelliktir. Nedenlerden biri, işlem veya travma olmadan da gelişebilen beyin-omurilik sıvısı kaçağıdır (spontan intrakraniyal hipotansiyon). Normal MR veya normal BOS basıncı tabloyu tek başına dışlamaz; tedavi nedene göre planlanır.

Yazı · · 3 dk

Sauna Beyni Korur mu? Sıcaklık, Damarlar ve Demans Araştırmaları

Finlandiya'da 2.315 erkeğin yaklaşık 21 yıl izlendiği çalışmada sık sauna kullanımı daha düşük demans riskiyle ilişkili bulunmuştur. Ancak bu gözlemsel bir çalışmadır ve saunanın demansı önlediğini tek başına kanıtlamaz. Demansı önlediği gösterilmiş bir sauna süresi veya sıklığı yoktur; kalp-damar hastalığı olanlar uygunluğu hekimiyle değerlendirmelidir.

Yazı · · 4 dk

Evde Olmayan İnsanları Görmek: Lewy Cisimcikli Demansı Nasıl Tanırız?

Lewy cisimcikli demans, alfa-sinüklein birikimiyle ilişkili; dikkat, hareket ve uykuyu etkileyebilen bir hastalıktır. Tanıda tekrarlayan ayrıntılı görsel halüsinasyonlar, dikkat dalgalanmaları, hareketlerde yavaşlama-katılık ve rüyaları hareketlerle yaşama birlikte değerlendirilir. Hastalarda bazı antipsikotiklere ciddi hassasiyet gelişebildiği için tanı her sağlık başvurusunda bildirilmelidir.

Yazı · · 4 dk

Baş Ağrımın Başladığı Günü Hatırlıyorum ve O Günden Beri Hiç Geçmedi

Başlangıç günü net hatırlanan, 24 saat içinde sürekli hale gelen ve üç aydan uzun süren başağrısı, yeni günlük süreğen başağrısını (NDPH) düşündürebilir. Bu tanı ancak BOS basıncı değişiklikleri, damar sorunları ve enfeksiyonlar gibi ikincil nedenler dışlandıktan sonra konur. Değerlendirme için üç ay beklemek gerekmez; tedavi kişiye göre planlanır.

Yazı · · 3 dk

Beyindeki “Zombi Hücreler” Temizlenebilir mi? Senolitiklerin Vaatleri ve Sınırları

“Zombi hücre”, bölünmeyi durduran ama canlı kalan senesan hücreler için kullanılan popüler bir benzetmedir. Bu hücreleri hedefleyen senolitikler bazı fare çalışmalarında bilişsel bozulmayı azaltmıştır; ancak insanlardaki küçük pilot çalışmalarda anlamlı bir bilişsel iyileşme gösterilememiştir. Bugün senolitikler Alzheimer için kanıtlanmış bir tedavi değildir ve kendi kendine kullanılmaları uygun görülmez.

Yazı · · 4 dk

Önce Kelimeler Kayboluyorsa: Primer Progresif Afazi Nedir?

Primer progresif afazi (PPA), bazı nörodejeneratif hastalıklarda ilk belirtinin unutkanlık yerine dil becerilerinde ortaya çıktığı ve zamanla ilerleyen bir tablodur. Kelime bulma, cümle kurma veya söyleneni anlama giderek zorlaşabilir. Tüm biçimlerinde ilerlemeyi durduran tek bir tedavi yoktur; dil ve konuşma terapisi ile ailenin iletişimi uyarlaması önemli destek sağlar.

Yazı · · 3 dk

Migrenim Düzeldi: Koruyucu Tedaviyi Ne Zaman ve Nasıl Bırakabiliriz?

Migrende koruyucu tedaviyi azaltmak veya bırakmayı denemek bazı hastalar için mümkün olabilir, ancak herkes için geçerli tek bir takvim yoktur. Uluslararası Baş Ağrısı Derneği’nin 2024 önerileri ağızdan tedavilerin en az 6 ay, ağız dışı tedavilerin en az 12 ay sürdürülmesi yönündedir. Bırakma planı ilaca özel hazırlanır ve başağrısı günlüğüyle izlenir.