Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 3 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 4 dk

Kreatin Sadece Kaslar İçin mi? Hafıza ve Zihinsel Performans İddialarını İnceleyelim

Kreatin yalnızca kaslarda değil, beynin enerji sisteminde de görev alır. Bazı araştırmalar belirli bellek ölçümlerinde küçük faydalar olabileceğini düşündürse de sonuçlar tutarlı değildir ve genel bir sağlık iddiası için yeterli kanıt yoktur. Kreatin bugün Alzheimer’ı önleyen ya da tedavi eden yerleşik bir yöntem olarak sunulamaz; takviye kararı hekimle birlikte değerlendirilmelidir.

Yazı · · 4 dk

Göz Muayenesi Normal, Ama Okumak ve Eşyaları Bulmak Zor: Sorun Beyinde Olabilir mi?

Göz muayenesi yakınmayı açıklamıyorsa, sorun beynin görsel ve mekânsal bilgiyi işlemesinden kaynaklanıyor olabilir. Posterior kortikal atrofi (PCA), unutkanlık yerine okuma, nesneleri bulma veya mesafeleri kestirme güçlüğüyle başlayabilen nadir ve ilerleyici bir tablodur. Tek başına okuma güçlüğü nörodejeneratif hastalık göstergesi değildir; yakınmalar sürüyor ve ilerliyorsa nörolojik değerlendirme uygun olabilir.

Yazı · · 3 dk

Migren İlacım Bazen İşe Yarıyor, Bazen Yaramıyor: Midenin Bunda Payı Olabilir mi?

Migren atağı sırasında bazı kişilerde midenin boşalması yavaşlayabilir; bu da ağızdan alınan bazı ilaçların emilimini ve beklenen rahatlamayı geciktirebilir. Ancak bu durum her hastada, her atakta ve her ilaçta görülmez; ilacın geç alınması, doz veya ilaç seçimi de rol oynayabilir. Erken kusan hastalarda hekim burun spreyi ya da deri altı enjeksiyon gibi formları değerlendirebilir.

Yazı · · 3 dk

Beynimizde Mikroplastik Bulunması Ne Anlama Geliyor?

2025’te yayımlanan bir çalışma, insan beyin dokusunda mikroplastik ve nanoplastiklerle uyumlu bulgular ve demans tanılı kişilerde daha fazla birikim bildirmiştir. Ancak bu bulgu nedensellik göstermez; ölçüm yöntemlerinin sınırlılıkları da tartışılmaktadır. Bugün standart bir beyin mikroplastik taraması yoktur; gereksiz plastik kullanımını azaltmak, maruziyeti azaltmaya yönelik ihtiyatlı bir tercih olarak görülebilir.

Yazı · · 3 dk

“Bende Hiçbir Sorun Yok”: Demansta Hastalığının Farkında Olmamak Ne Demek?

Bazı demans hastaları becerilerindeki değişimi gerçekten fark edemeyebilir; buna anozognozi denir ve inkârdan farklıdır. Farkındalık kısmi olabilir, her hastada görülmez. Ailelerin hatayı kabul ettirmek yerine günlük zorluğu birlikte çözmeye odaklanması, güvenlik olaylarını not edip hekimle paylaşması ve ani değişiklikleri hastalığın doğal seyri saymaması önerilir.

Yazı · · 3 dk

Karanlığa Işıkla Bir Pencere Açmak: Sinir Hücreleri Yeniden Görmeyi Sağlayabilir mi?

Optogenetik yaklaşımda retinada hayatta kalan sinir hücrelerine ışığa duyarlı bir protein ürettirilir ve özel gözlüklerle uyarılır. İleri retinitis pigmentosalı 10 kişilik küçük bir çalışmada yedi katılımcıda ışık duyarlılığı arttı; ancak bu normal görmenin geri gelmesi anlamına gelmiyor. Yan etkiler bildirildi ve daha geniş, uzun süreli araştırmalara ihtiyaç var.

Yazı · · 3 dk

Çikolata Migreni mi Başlatıyor, Yoksa Başlayan Migren mi Çikolata İstetiyor?

Çikolata isteği, migren ağrısından saatler ya da günler önce başlayan prodrom döneminin bir parçası olabilir; bu durumda çikolata neden değil, yaklaşan atağa eşlik eden bir davranıştır. Kontrollü araştırmalar çikolatanın herkes için güvenilir bir tetikleyici olduğunu göstermiyor. Yasak listesi yerine birkaç hafta not tutmak ve kayıtları hekimle değerlendirmek daha faydalıdır.

Yazı · · 4 dk

Asetilkoline Giden Yol: Kolin Alfosserat Ampul Kimlerde Anlamlı?

Kolin alfosserat, asetilkolin sentezini ve sinir hücresi zarlarını destekleyebileceği düşünülen bir kolin bileşiğidir; kaybedilen nöronları yeniden oluşturmaz. Demans çalışmalarında olumlu sinyaller bulunsa da kanıt az sayıda, eski ve düşük kaliteli çalışmaya dayanır. Doğru tanı konmuş seçilmiş hastalarda, ölçülebilir hedeflerle ve hekim değerlendirmesiyle destekleyici bir seçenek olarak düşünülebilir.

Yazı · · 4 dk

Hücreye Enerji, Beyne Umut mu? Actovegin’in Bilimsel Gerçeği

Actovegin, hücresel enerji metabolizmasını desteklediği düşünülen, buzağı kanından elde edilen biyolojik kökenli bir üründür; kaybedilmiş nöronları yeniden üretmez. İnme sonrası bilişsel bozuklukta ve diyabetik nöropatide bazı olumlu klinik sinyaller vardır, ancak kanıtlar sınırlıdır. Standart tedavilerin ve rehabilitasyonun yerine geçmez; seçilmiş hastalarda ölçülebilir hedeflerle değerlendirilebilir.

Yazı · · 4 dk

Ağrıya Serumla Destek: Myers Kokteyli Ne Zaman Anlamlı?

Myers kokteyli, magnezyum, kalsiyum, C ve B vitaminleri içerebilen, standart formülü olmayan bir damar yolu uygulamasıdır. Fibromiyaljide küçük bir pilot çalışmada sınırlı bir sinyal görülmüş, plasebo grubunda da belirgin iyileşme olmuştur. Kanıtlar sınırlıdır; seçilmiş hastalarda tamamlayıcı olarak düşünülebilir, standart ağrı tedavilerinin yerine geçmez ve herkes için risksiz değildir.

Yazı · · 4 dk

Detoks Serumu Değil: IV Glutatyonun Bilimsel Gerçeği

Glutatyon hücrelerin doğal olarak ürettiği güçlü bir antioksidandır; ancak kandaki düzeyinin yükselmesi beyin hücrelerine aynı oranda ulaştığını göstermez. Parkinson’da plasebo kontrollü pilot çalışmada anlamlı üstünlük gösterilememiştir. IV glutatyon bir “detoks paketi” değil, seçilmiş kişilerde hekim değerlendirmesiyle düşünülebilecek destekleyici bir seçenektir ve tamamen risksiz değildir.

Yazı · · 4 dk

Antioksidan Yetmez: Alfa-Lipoik Asit Demansta Ne Vadediyor?

Alfa-lipoik asit, biyolojik özellikleri nedeniyle beyin yaşlanmasında araştırılan bir antioksidandır. Ancak Cochrane incelemesi, demansta etkinliğini değerlendirecek ölçütlere uygun hiçbir çalışma bulamamıştır; yani etkili olduğunu gösterecek yeterli kanıt yoktur. Onaylı tedavilerin yerine geçmez, yan etkileri olabilir ve kullanmadan önce hekim değerlendirmesi gerekir.