Prof. Dr. Aynur Özge

Hasta rehberleri

Nörolojik hastalıklar için rehberler

24 rehber; her birinde kısa yanıt, belirtiler, tanı ve tedavi seçenekleri, ne zaman hekime başvurulacağı ve sık sorulan sorular yer alır. Rehberleri Prof. Dr. Aynur Özge yazdı.

01

Baş ağrısı ve ağrı

Algoloji yan dal uzmanlığı alanı

  • Migren

    Migren, genetik yatkınlığı olan kişilerde çevresel ve içsel etkenlerle tetiklenen, çoğunlukla başın bir yarısında hissedilen, zonklayıcı ve günlük yaşamı aksatacak şiddette baş ağrısı ataklarıyla seyreden bir hastalıktır. Işık, ses ve koku hassasiyeti, bulantı ve kusma eşlik edebilir. Erken tanı ile atak tedavisi, koruyucu (profilaktik) tedavi ve ilaç dışı yöntemler bir arada kullanılarak yaşam kalitesi korunabilir.

  • Baş Ağrısı

    Baş ağrısı, kafa veya yüzde hissedilen ağrıdır ve yeryüzünde en sık karşılaşılan hastalık belirtisidir. Migren gibi tek başına bir hastalık olabileceği gibi başka bir hastalığın belirtisi de olabilir. Ani başlayan çok şiddetli ağrı, yeni başlayıp giderek artan ağrı ya da ateş, bilinç değişikliği, nöbet ve konuşma bozukluğu gibi belirtilerin eşlik ettiği baş ağrısı vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.

  • Kronik Migrende Botox Uygulama

    Kronik migren, en az üç aydır ayda 15 gün veya daha fazla baş ağrısı olması ve bu günlerin en az 8'inde tipik migren ağrısı görülmesidir. Bu hastalarda ilaç tedavisi dışında önemli bir seçenek, PREEMPT protokolüyle yüz, baş ve boyun bölgesindeki belirlenmiş noktalara botulinum toksini (Botox) uygulanmasıdır. Uygulama eğitimli bir uzman tarafından yapılır, düzenli takip edilir ve prensip olarak 3–6 ayda bir tekrarlanır.

  • Migren ve Dirençli Başağrılarında Sinir Blokları

    Periferik sinir bloğu, ilaç tedavisinden sonuç alınamayan ya da ilaçları tolere edemeyen migren ve dirençli baş ağrısı hastalarında, hedeflenen sinirin bulunduğu alana cilt altından lokal anestezik uygulanmasıdır. Deneyimli bir hekim tarafından yapılır, gerektiğinde tetik nokta enjeksiyonlarıyla birleştirilir ve ilaç dışı yöntemler ile koruyucu ilaç tedavisini tamamlayan bir seçenektir.

  • Sinir Ağrısı (Nöropatik Ağrı)

    Nöropatik ağrı, beyin ya da vücuda yayılan sinir hücrelerinin kendi hasarından kaynaklanan ağrıdır ve sıklıkla elektrik çarpması benzeri, şiddetli ataklar şeklinde hissedilir. En sık nedenleri şeker hastalığına bağlı sinir hasarı ve bel ağrılarıdır. Standart ağrı kesicilere yanıt vermez; doğru tanı için kapsamlı nörolojik muayene ve gerekirse EMG gibi sinir ölçümleri yapılır, tedavi özel ilaçlar ve destekleyici yaklaşımlarla planlanır.

  • Fibromyalji

    Fibromiyalji; yorgunluk, uyku bozukluğu, açıklanamayan bellek ve bedensel yakınmalarla birlikte görülen, uzun süreli ve yaygın kas-iskelet ağrılarıyla seyreden yaygın bir sağlık sorunudur. Tıpta “fonksiyonel sendromlar” arasında sayılır. Tanı, yakınmalar ve muayenede belirli hassas noktaların değerlendirilmesiyle konur; stres yönetimi, orta düzey aktivite, germe-gevşeme egzersizleri, sıcak uygulama ve masaj yakınmaları azaltmaya yardımcı olur.

  • Bel Ağrısı

    Bel ağrısı; bel bölgesindeki kemik, omurga yastıkçıkları (disk) ve destek yapılarının doğrudan ya da dolaylı hasarına bağlı olarak gelişir ve sıklıkla bacağa yayılan ağrı, uyuşma ve güçsüzlükle birlikte seyreder. İyi bir muayenenin ardından gerektiğinde görüntüleme veya EMG yapılır. Tedavi nedene göre ilaç, fizik tedavi ve rehabilitasyon, girişimsel (algolojik) uygulamalar ya da özel durumlarda cerrahiyle planlanır.

  • Boyun – Sırt Ağrısı

    Boyun ağrısı; boyun fıtığı, boyun kireçlenmesi (servikal spondiloz), dar kanal, kazaya bağlı kamçılanma, romatizmal hastalıklar ve miyofasiyal ağrı sendromu gibi pek çok nedene bağlı olabilir. Ağrının karakteri ve yayıldığı bölgeler değerlendirilir, gerekirse görüntüleme veya EMG yapılır. Tedavi nedene göre ilaç, fizik tedavi ve rehabilitasyon, girişimsel (algolojik) uygulamalar ya da özel durumlarda cerrahidir.

02

Bellek, beyin ve denge

Demans, nöbet ve beyin damar hastalıkları

  • Unutkanlık, Demans, Alzheimer

    Demans, düşünme, hatırlama ve karar verme gibi bilişsel işlevlerin günlük yaşamı etkileyecek düzeyde bozulmasıdır; Alzheimer hastalığı ise demansın en sık nedenlerinden biridir. Normal yaşlılık unutkanlığı hafif kalır ve günlük yaşamı bozmaz. Alzheimer henüz tamamen tedavi edilemese de erken tanı, ilaç tedavileri, bilişsel destek, sağlıklı yaşam ve bakım verenlerin desteklenmesiyle ilerleyişi yavaşlatılabilir ve yaşam kalitesi korunabilir.

  • Parkinson Hastalığı

    Parkinson hastalığı, beyinde hareketi koordine eden sistemde dopamin depolayan hücrelerin zamanla hasar görmesiyle ortaya çıkan ve 60 yaş üzerinde sık görülen bir hastalıktır. Tanı, birden fazla belirtinin varlığında nöroloji uzmanının klinik gözlemine dayanır; tek başına tanı koyduran bir tahlil ya da film yoktur. Tedavinin esası, azalan dopamini vücudun ihtiyacına göre doğru doz ve şekilde yerine koymaktır.

  • Epilepsi (Sara Hastalığı)

    Epilepsi (sara hastalığı), beyin kabuğunda zaman zaman ortaya çıkan sıra dışı elektriksel etkinliğin kasılma, bilinç kaybı ya da konuşmanın durması gibi nöbetlere yol açtığı bir hastalıktır. Bulaşıcı değildir ve doğrudan anne-babadan çocuğa geçmez. Tanıda nöbete tanık olanların anlattıkları, muayene, tahliller, beyin MR'ı ve EEG kullanılır; tedavi çoğunlukla uzun sürelidir ve düzenli hekim takibi gerektirir.

  • Baş Dönmesi (Vertigo)

    Vertigo, boşluktaki yönelim hissinin değişmesi, yani etrafın dönüyor ya da yerin kayıyor gibi hissedilmesidir; sıklıkla bulantı ve kusma eşlik eder. En sık nedenler arasında iç kulaktaki kristallere bağlı BPPV, vestibüler nörit ve vertiginöz (vestibüler) migren bulunur. Beyincikteki damar tıkanıklığı ya da kanamaya bağlı vertigo ise hayati tehlike taşıyan ve acil müdahale gerektiren bir durumdur.

  • Beyin Damar Hastalıkları (Beyin Krizi, Felç)

    Beyin damar hastalıkları; beyin kanaması, beyin damar tıkanıklığı, beyin damar iltihabı (vaskülit) ve doğuştan damar yumağı (arteriyovenöz malformasyon) gibi beyni besleyen damarları ilgilendiren hastalıklardır. Ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu ya da yüzde kayma gibi belirtilerde zaman çok değerlidir; uygun hastalarda pıhtı eritici tedavi hayat kurtarıcıdır. Tansiyon, şeker ve kolesterol kontrolü ve sigarayı bırakmakla beyin krizinden büyük ölçüde korunmak mümkündür.

  • Multipl Skleroz (MS)

    Multipl skleroz (MS), bağışıklık sistemindeki bir aksaklıkla ilişkili, beyin ve omuriliği etkileyen bir hastalıktır. Ataklar sırasında görme, konuşma ve yürüme gibi işlevlerde aksaklıklar görülebilir. MS bulaşıcı değildir ve herkesi sakat bırakan bir hastalık değildir; mevcut tedaviler yeni atak riskini önemli ölçüde azaltır ve nöroloji takibiyle yaşam kalitesi korunabilir.

03

Kas ve sinir

Klinik nörofizyoloji (EEG/EMG) alanı

  • Myastenia Gravis

    Myastenia gravis, sinir uçları ile kas arasındaki iletişimin bağışıklık sistemindeki bir yanlış tanıma nedeniyle bozulduğu bir hastalıktır. En temel bulgusu, göz, çiğneme ve yutma kasları başta olmak üzere yorulmakla artan, dinlenmekle azalan kas güçsüzlüğüdür. Zamanında teşhis edildiğinde tedavi edilebilir; yakın takip ve doğru tedaviyle hastalar günlük yaşamlarını sürdürebilir.

  • Motor Nöron Hastalığı (ALS)

    Motor nöron hastalığı, kas hareketinden sorumlu sinir hücrelerinin henüz bilinmeyen bir nedenle zamanla hasar görmesiyle ortaya çıkan hastalıkların ortak adıdır; en bilinen türü amiyotrofik lateral sklerozdur (ALS). Konuşma, yutma, solunum ve kol-bacak hareketleri etkilenebilir. Tanı uzmanlık ve EMG gerektirir; seyri yavaşlatan ve yaşam kalitesini artıran ilaçlara vakit kaybetmeden başlanması önerilir.

  • Kas Hastalıkları

    Kas hastalıkları, kas dokusunun kendisinden kaynaklanan, kalıtsal ya da sonradan kazanılmış olabilen bozuklukların ortak adıdır. Duchenne ve Becker kas distrofileri, miyotonik distrofiler, metabolik miyopatiler ve polimiyozit gibi edinsel türler bunlar arasındadır. Tanı özel eğitim ve donanım gerektirir; kalıtsal formlarda tam tedavi henüz mümkün olmasa da doğru bilgi ve yakın takip önemlidir.

  • Yüz Felci (Bell Paralizisi)

    Bell paralizisi, yüzün mimik hareketlerini sağlayan fasiyal sinirin hasar görmesiyle ortaya çıkan, sıklıkla ani gelişen ve tek taraflı bir yüz felcidir. Sinir çoğunlukla kafatasından çıktığı dar kanalda ödem nedeniyle sıkışarak etkilenir. Tedavi ilaçladır; göz kuruluğuna karşı suni gözyaşıyla gözün korunması hayati önemdedir ve EMG gibi testler tanı ve takipte yararlıdır.

  • Sinir Sıkışması (Tuzak Nöropatisi)

    Tuzak nöropatisi, kol ve bacaklardaki kuvvet ya da his sinirlerinin belirli bölgelerde baskı altında kalması veya mekanik olarak sıkışmasıyla oluşan sinir hasarıdır. En sık türü, el bileğinde görülen karpal tünel sendromudur. Tanı muayene ve sinir iletim incelemesi (EMG) ile konur; tedavi önleyici davranışlar, atel, ilaç veya enjeksiyon ve gerektiğinde cerrahiden oluşur.

  • Sinir Ucu İltihaplanması (Nöropatiler)

    Halk arasında “sinir ucu iltihaplanması” olarak bilinen nöropati, beyin sapı ve omurilikten çıkarak vücuda yayılan kuvvet, his ve otonom sinirlerin yapı ya da işlevlerindeki bozukluktur. En sık nedeni şeker hastalığıdır (diyabetik nöropati). B12 vitamini eksikliği, alkol, böbrek ve karaciğer yetmezliği, bazı enfeksiyonlar, toksik maddeler ve bazı ilaçlar da nöropatiye yol açabilir; bu nedenle altta yatan nedenin araştırılması önemlidir.

  • Enjeksiyon Sonrası Sinir Hasarı

    Enjeksiyon sonrası sinir hasarı, kalçadan yapılan iğne sırasında ilacın yanlışlıkla siyatik sinire zarar vermesiyle oluşur; özellikle uygun olmayan bölgeye ya da miktarda yapılan enjeksiyonlardan sonra görülür. Bacakta yayılan şiddetli ağrı, uyuşukluk ve hareket güçlüğüyle kendini gösterir. Tanıda muayene ve EMG temel araçlardır; erken başlanan ilaç ve fizik tedaviyle hastaların çoğunda olumlu sonuç alınabilir.

04

Tetkikler ve ilişkili durumlar

  • Klinik Nörofizyolojinin İki Ana Kolu EEG ve EMG

    EEG (elektroensefalografi), beynin elektriksel etkinliğini saçlı deriye yerleştirilen elektrodlarla kaydeden ve başta epilepsi olmak üzere pek çok hastalıkta kullanılan bir testtir. EMG (elektronöromiyografi) ise sinir iletimini ve kas etkinliğini inceler; bel-boyun fıtıkları, sinir sıkışmaları, nöropatiler, kas ve motor nöron hastalıklarının tanı ve takibinde yararlanılır.

  • Böbrek Yetmezliğinin Sinir Sistemi Etkileri

    Böbrek yetmezliğinde kanda biriken üre ve kreatinin gibi zararlı maddeler başta sinir sistemi olmak üzere pek çok organı etkiler. Şuur bulanıklığı tabloları (üremik ve diyaliz ensefalopatisi), sinir uçlarında hasar (üremik nöropati), diyaliz baş ağrısı ve unutkanlık görülebilir. Bu sorunlar erken fark edilip nöroloji uzmanınca değerlendirildiğinde birçoğunda etkili müdahale mümkündür.

  • İç Organ Hastalıklarının Sinir Sistemi Etkileri

    Şeker hastalığı (diyabet), sinir sistemini sıklıkla etkileyen bir metabolizma hastalığıdır. İyi kontrol edilmeyen kan şekeri yıllar içinde sinir uçlarında hasara (diyabetik nöropati) ve beyin krizi riskinde artışa yol açabilir. Her şeker hastasının, hekimi aksini belirtmedikçe yılda bir kez sinir uçları açısından muayene edilmesi ve gerektiğinde EMG ile değerlendirilmesi önerilir.

Şikâyetiniz listede yok mu? Muayene için randevu alabilirsiniz.

Randevu için arayın