Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 21 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Nöropatik Ağrı Tedavilerinin Uzun Vadeli Beyin Etkileri

Nöropatik ağrı tedavileri yalnızca ağrıyı azaltmakla kalmaz, beynin ağrı haritalarını da yeniden düzenleyebilir. Kapsaisin sinir uçlarını duyarsızlaştırarak, gabapentin ise sinirsel uyarılabilirliği azaltarak etki eder; ancak uzun süreli ve yüksek doz kullanımlar bilişsel yavaşlama gibi yan etkilerle ilişkilendirilmiştir. Uzun vadede daha iyi sonuç, ilaçların egzersiz, fizik tedavi, farkındalık ve uyku düzeniyle birlikte uygulanmasıyla alınır.

Yazı · · 3 dk

Migrasyon Hastalığı (Hareket Hastalığı) Sonrası Baş-Boyun Ağrıları ve Beyin Adaptasyonu

Hareket hastalığında gözlerden, iç kulaktan ve kaslardan gelen bilgiler çatışır; bu durum baş dönmesi, bulantı, baş ağrısı ve boyun kaslarında refleks kasılmaya yol açar. Bazı kişilerde beyin yeni denge koşullarına uyum sağlarken baş-boyun ağrıları günlerce sürebilir. Kademeli yeniden maruziyet, vestibüler rehabilitasyon, göz-boyun egzersizleri, uyku, sıvı ve nefes çalışmaları uyumu kolaylaştırabilir.

Yazı · · 2 dk

Ağrıya Duyarlı Genetik Profiller ve Beyin Sağlığına Yön Veren Riskler

Ağrı eşiğinin önemli bir bölümü genetik yapıyla ilişkilidir; SCN9A, COMT, OPRM1, GCH1 ve TRPV1 gibi genler ağrının algılanmasını ve ağrı kesicilere yanıtı etkileyebilir. Ağrıya duyarlı profili olanlarda ağrı ağları aşırı uyarılıp kronikleşebilir. Ancak genetik risk kader değildir; düzenli egzersiz, stres yönetimi, kaliteli uyku ve anti-inflamatuvar beslenme beyin sağlığını destekleyebilir.

Yazı · · 3 dk

Sosyal İzolasyon, Kronik Ağrı ve Demans Riski Bir Üçgen

Kronik ağrı kişiyi sosyal hayattan uzaklaştırır; yalnızlık beyindeki destekleyici sinyalleri azaltıp iltihabı ve uyku sorunlarını artırır; kırılganlaşan beyin ise ağrıyı daha yoğun algılar. Bu döngü uzun sürerse bilişsel rezerv azalabilir ve demans riski artabilir. Düzenli yüz yüze buluşmalar, arkadaşla kısa yürüyüşler, uyku düzeni ve ağrıya erken müdahale döngüyü kırmaya yardımcı olur.

Yazı · · 3 dk

Ağrı Kesicilerin (NSAİİ’lerin) Uzun Vadeli Kullanımı ve Beyin Sağlığı Üzerindeki Etkileri

NSAİİ grubu ağrı kesiciler prostaglandinleri baskılayarak ağrıyı hızla azaltır; ancak uzun süreli kullanım beyin kan akımını azaltabilir, tansiyonu yükseltebilir ve ilaç aşırı kullanım baş ağrısına yol açabilir. Bazı ağrı kesiciler derin uykuyu da kısaltabilir. Ağrının nedenini bulmak, kullanımı ayda 10–15 günle sınırlamak ve ilaç dışı yöntemleri denemek önerilir.

Yazı · · 2 dk

Bel-Boyun Fıtığı Olan Bireylerde Beyinde Ağrı Haritaları Yeniden Düzenleniyor

Bel veya boyun fıtığında uzun süren ağrı, beynin ağrı bölgeleri arasında yeni bağlantılar kurarak merkezi duyarlılaşmaya yol açabilir; beyin artık ağrıyı kendi hafızasına göre de üretir. Bu nedenle fıtık cerrahi olarak düzelse bile ağrı sürebilir. Nöromodülasyon, farkındalık temelli egzersizler, fizik tedavi ve ağrı günlükleri beynin ağrı haritalarını yeniden düzenlemesine yardımcı olabilir.

Yazı · · 3 dk

Damar Sertliği Sizi Unutkanlık Hastalığına Götürür

Beyin vücuttaki oksijenin yaklaşık %20’sini kullanır; damar sertliği beyin hücrelerinin beslenmesini bozarak dikkat, hafıza ve karar verme sorunlarına yol açabilir. Sessiz mikroinmeler zamanla beyaz cevher hasarı oluşturur. 2024’te yayımlanan VasCog-2 kriterleri damar kaynaklı bilişsel bozukluğun daha erken fark edilmesini sağlıyor. Tansiyon, şeker ve kolesterol kontrolü, egzersiz ve sigarayı bırakmak riski azaltır.

Yazı · · 3 dk

Söyle Doktor! Benim Hastam Demans mı Yoksa Alzheimer mı?

Demans bir hastalık adı değil; hafıza, düşünme, dil ve karar verme gibi alanların bozulduğu bir tabloyu anlatan şemsiye kavramdır. Alzheimer, demans vakalarının yaklaşık %60–80’inden sorumlu en sık nedendir. Vasküler, Lewy cisimcikli, frontotemporal ve karma demans diğer türlerdir. Demans yaşlanmanın doğal parçası değildir; erken tanı ilerlemeyi yavaşlatmak ve yaşam kalitesini korumak için değerlidir.

Yazı · · 3 dk

Zayıflama İlaçları Alzheimer İçin Umut Olacak

Semaglutid ve tirzepatid gibi GLP-1 grubu ilaçlar, beyinde inflamasyonu azaltma, insülin duyarlılığını artırma ve sinir hücrelerinin enerji kullanımını dengeleme potansiyeli nedeniyle Alzheimer’da araştırılıyor. Semaglutid erken evre Alzheimer’da iki büyük Faz 3 çalışmada test ediliyor. Bu ilaçlar mucize değildir ve Alzheimer için henüz onaylı değildir; kilo, kan şekeri, egzersiz ve uyku dengesi önemini koruyor.

Yazı · · 3 dk

Zayıflama İçin Bilinen Ancak Uyku Apnesi İçin Yeni Bir İlaç ABD’de Onaylandı: Tirzepatide

Tirzepatid, diyabet ve kilo kontrolünün yanı sıra ABD’de obstrüktif uyku apnesi tedavisi için de onay aldı. Uyku apnesi beynin oksijenlenmesini ve derin uykuyu bozarak unutkanlık, baş ağrısı ve uzun vadede Alzheimer riskiyle ilişkilidir. Klinik çalışmalarda tirzepatid apne-hipopne indeksini belirgin azalttı; ancak mucize hap değildir, yaşam tarzı değişiklikleri ve doktor kontrolüyle kullanılmalıdır.

Yazı · · 4 dk

Migren Tedavi Edilebilir Bir Hastalıktır

Migren, doğru ve bütüncül bir yaklaşımla kontrol altına alınabilen bir beyin hastalığıdır. Tedavinin temeli düzenli uyku, beslenme ve hareketten oluşan yaşam tarzı düzenlemeleridir; baş ağrısı günlüğü kişisel tetikleyicileri ortaya koyar. Atak ilaçları erken alınmalı ve ayda 10–15 günü aşmamalıdır; ayda 4 ve üzeri atakta koruyucu tedavi, uygun hastalarda girişimsel yöntemler gündeme gelir.

Yazı · · 2 dk

Şeker Hastalığı, Nöropati Ve Beyin Ağrı Devreleri

Yüksek kan şekeri kılcal damarları ve sinir uçlarını etkileyerek el ve ayaklarda yanma, uyuşma ve batma ile seyreden periferik nöropatiye yol açar. Zamanla beyin hasarlı sinirlerden gelen yanlış sinyalleri öğrenir ve ağrı kalıcı bir devre haline gelebilir. Kan şekeri dengesi, düzenli egzersiz, B vitaminleri, uyku ve stres kontrolü sinirleri ve beyni korumaya yardımcı olur.