Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 47 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Hatice Teyze Alzheimer Hastası Oldu Sanmışlar, Meğerse Beyin Zarları İltihaplanmış!

Ani başlayan ve hızla ilerleyen unutkanlık, davranış değişikliği ve kafa karışıklığı her zaman Alzheimer anlamına gelmez; limbik ensefalit de benzer tablo yapabilir. Limbik sistemin iltihaplanmasıyla seyreden bu hastalıkta nöbetler ve otonomik bozukluklar da görülebilir. Otoimmün hastalığı ve kanseri olanlar risk altındadır. Tanıda ilaçlı MR, EEG ve beyin omurilik sıvısı incelemesi kullanılır; erken tedaviyle yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.

Yazı · · 2 dk

Beynimde Su Varmış, Korkmalı mıyım?

Normal basınçlı hidrosefali, beyin omurilik sıvısının dolaşımının bozulmasıyla beyin boşluklarının genişlediği, genellikle yaşlılarda görülen bir hastalıktır. Belirtileri küçük adımlarla ve mıknatıslanmış gibi yürüme, idrar kaçırma ve hafıza-dikkat sorunlarıdır; demansla karışabilir. Tanıda MR ve beyin omurilik sıvısı testleri kullanılır. En yaygın tedavi şant ameliyatıdır; erken tanı ve tedaviyle belirtiler yönetilebilir.

Yazı · · 2 dk

Kalp Sağlığı Beyin Sağlığının Aynası mı Yoksa Tersi mi?

Kalp ve beyin sağlığı karşılıklı olarak birbirine bağlıdır. Kalp beyne oksijen ve besin taşıyan kanı pompalar; yüksek tansiyon ve damar sertliği beyin damarlarına zarar vererek inme ve bilişsel bozulma riskini artırabilir. Beyin de kalbin düzenli çalışmasını sağlar; stres ve depresyon kalp hastalığı riskini artırabilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, stres yönetimi ve düzenli kontroller her ikisini birlikte korur.

Yazı · · 2 dk

Sürekli Baş Ağrısı Yaşamak İlerleyen Zamanda Alzheimer’a Yol Açar mı?

Kronik migrenin beyinde tau protein birikimine ve sinapslarda değişikliklere yol açabileceği, bunun da uzun vadede bellek performansını ve Alzheimer riskini olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir. Migren yalnızca yaşam kalitesini değil, iş gücü ve ekonomiyi de ciddi biçimde etkiler. Kronik baş ağrısı olanlara düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, stres yönetimi, düzenli uyku, zihinsel aktiviteler ve düzenli bilişsel değerlendirme önerilir.

Yazı · · 3 dk

Multivitamin Kullanmak Sizi Yaşlanmaktan veya Ölümden Korumaz Hatta Tersi Bile Söz Konusu

JAMA Network Open’da yayımlanan ve 390.124 sağlıklı yetişkini kapsayan büyük bir analizde, multivitamin kullanımı ölüm riskinde anlamlı bir azalma sağlamamış; ilk 12 yıllık takipte kullananlarda %4 daha yüksek ölüm riski görülmüştür. Kalp hastalığı, kanser ve inme gibi ana ölüm nedenlerine karşı koruyucu etki gözlenmemiştir. Dengeli beslenme esastır; takviye kullanmadan önce doktora danışılmalı ve önerilen dozlar aşılmamalıdır.

Yazı · · 2 dk

Başına Darbe Yiyenler Alzheimer mi olur?

Kafa travmaları beyin hücrelerine zarar vererek hafıza, dikkat, hareket ve duygu durumunu etkileyebilir. Özellikle tekrarlayan travmalar sinapsları zayıflatabilir ve temas sporu yapanlarda kronik travmatik ensefalopatiye yol açabilir. Tekrarlayan veya şiddetli travma geçirenler ve ailesinde Alzheimer öyküsü olanlar demans açısından daha fazla risk altındadır. Sporda ve ileri yaşta düşmelere karşı önlem almak ve gerekirse nörolog desteği önemlidir.

Yazı · · 3 dk

Beynim Küçülmüş Alzheimer mi Oldum?

Beyin küçülmesi (serebral atrofi), belirli düzeyde yaşlanmanın doğal bir parçasıdır ve tek başına Alzheimer anlamına gelmez. Genel küçülmeden çok belirli bölgelerdeki atrofi anlamlıdır: hipokampus küçülmesi Alzheimer’ın erken evrelerinde, frontotemporal atrofi frontotemporal demansta, bazal ganglion atrofisi Parkinson ve Huntington gibi hastalıklarda görülebilir. Düzenli nörolojik kontrol, sağlıklı yaşam ve zihinsel aktivite önerilir.

Yazı · · 3 dk

Beynimde Kılcal Damar Tıkanıklığı Varmış, Sorun Olur mu?

Beyin MR raporlarında sık görülen “nonspesifik iskemik gliotik odaklar”, beyindeki küçük damarların tıkanmasıyla oluşan ve yaşlanmayla da ortaya çıkabilen lezyonlardır. Yüksek tansiyon, damar sertliği, diyabet ve sigara başlıca nedenlerdir; ilerlediğinde bilişsel bozukluk, vasküler demans ve küçük inmelere yol açabilir. Genç yaşta, örneğin migren nedeniyle çekilen filmde görüldüklerinde genellikle telaş gerekmez; risk faktörleri varsa kontrol altına alınmalıdır.

Yazı · · 3 dk

Alzheimer Tedavisi İçin Yeni Bir Işık: Donanemab Dün Amerika’da FDA Onayı Aldı

Donanemab, beyindeki amiloid plakları hedef alan ve erken evre Alzheimer’da bilişsel ve işlevsel gerilemeyi yavaşlatmayı amaçlayan yeni bir tedavidir; ABD’de FDA onayı almıştır ve aylık infüzyonla uygulanır. Hafif bilişsel bozukluk veya hafif demans evresinde olan ve beyinde amiloid varlığı doğrulanmış kişiler adaydır. Bu nedenle unutkanlık gibi belirtiler gösterenlerin erken tanı için nöroloğa başvurması önemlidir.

Yazı · · 3 dk

Bana Şah Damarlarını Göster, Sana Beyin Sağlığını Söyleyeyim!

Beyin, vücut ağırlığının yalnızca %2’si olmasına karşın oksijen ve besin ihtiyacının %20’sini kullanır; bu kanı başta karotis (şah) ve vertebrobaziler damarlar taşır. Yüksek LDL kolesterol, tansiyon, sigara, diyabet ve genetik yatkınlık bu damarlarda plak birikimine yol açabilir. Darlık doppler ultrason, BT veya MR anjiyografiyle saptanır; tedavide yaşam tarzı değişikliği, ilaç, stent veya cerrahi kullanılır. Sağlıklı damarlar demans riskini azaltmaya yardımcı olur.

Yazı · · 3 dk

Beyin Elektrosu (EEG) Demans Teşhisinde İşe Yarar mı?

EEG, kafa derisine yerleştirilen elektrotlarla beynin elektriksel aktivitesini kaydeden, vücuda müdahale gerektirmeyen ve tekrarlanabilen güvenli bir yöntemdir. Epilepsi ve uyku bozukluklarının yanı sıra demans ve Alzheimer’ın erken tanısına da yardımcı olabilir. Kantitatif EEG, spektral analiz ve olaya ilişkin potansiyeller (ERP) gibi teknikler beyin dalgalarındaki yavaşlamayı ve bilişsel bozuklukları gösterebilir; tekrar aralığını hekim belirler.

Yazı · · 3 dk

Beyin PET Taraması Ne Zaman ve Kimlere Yapılır?

Beyin PET taraması, radyoaktif işaretli maddelerle beyindeki glukoz metabolizmasını ve amiloid ile tau gibi anormal protein birikimlerini gösteren bir nükleer tıp yöntemidir. Erken bilişsel belirtileri olan, ailesinde demans öyküsü bulunan veya klinik tablosu net olmayan hastalarda ve tedavi takibinde kullanılabilir. Radyasyon ve yüksek maliyet nedeniyle kararın deneyimli bir hekim tarafından kar-zarar hesabı gözetilerek verilmesi gerekir.