Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 45 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 3 dk

Hangi Beyin Egzersizi Bizi Alzheimer’den Daha İyi Korur?

Araştırmalar düzenli beyin egzersizi yapanlarda Alzheimer riskinin %30-50 azaldığını gösteriyor. Bulmaca, sudoku ve satranç gibi zihinsel zorluklar; yürüyüş, yüzme, dans gibi BDNF’yi artıran fiziksel egzersizler; sosyal etkileşim ve gönüllülük; okuma-yazma ve hafıza oyunları nöroplastisiteyi destekler. Tek bir egzersiz yerine bunları günlük rutine dahil etmek ve yeni beceriler öğrenmek önerilir.

Yazı · · 3 dk

Omega-3 Yağ Asitleri ve Beyin Sağlığımız

Omega-3 yağ asitleri vücudun üretemediği, besinlerle alınması gereken yağlardır. DHA beynin yapısal bileşenlerindendir, EPA ise iltihabı azaltır; birlikte beyin hücrelerinin bütünlüğünü ve sinir iletişimini desteklerler. Somon, uskumru, sardalya gibi yağlı balıklar, ceviz, keten ve chia tohumu iyi kaynaklardır. Takviye gerekiyorsa önerilen miktarlara uyulmalı; Alzheimer ve Parkinson hastalarında miktar doktor kontrolünde belirlenmelidir.

Yazı · · 2 dk

Beyin Hücrelerini Toparlamak Gerektiğinde

Sitikolin, vücutta doğal olarak bulunan ve beyin hücrelerinin zarlarını oluşturan fosfolipidlerin öncüsü olan nöroprotektif bir bileşiktir. Hücreleri oksidatif strese karşı korur, zarları yeniler, asetilkolin ve dopamin gibi nörotransmitterleri artırır ve enerji üretimini destekler. Klinik çalışmalar, demans, inme, travmatik beyin hasarı ve Parkinson hastalığında bilişsel ve nörolojik işlevlerin korunmasına yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Yazı · · 2 dk

Beyin Hücreleri Kurtarılabilir mi?

Beyin hücrelerinin tamamen kurtarılması mümkün olmasa da nöroprotektif tedaviler ve büyüme faktörleri hasarın ve nörodejeneratif hastalıkların ilerleyişini yavaşlatmada önemli rol oynar. BDNF nöronların hayatta kalmasını ve sinaptik bağlantıları destekleyen bir proteindir. Nörotrofik faktörler ve nöropeptitler içeren Cerebrolysin; inme, travmatik beyin hasarı, Alzheimer ve Parkinson’da nöronal iyileşmeyi ve bilişsel işlevleri destekleyebilir.

Yazı · · 2 dk

İnsan Beyni Kaç Yaşına Kadar Yeni Bilgi Öğrenebilir?

İnsan beyni, nöroplastisite sayesinde yaşam boyu yeni bilgi öğrenebilir. Çocukluk ve ergenlik öğrenmeye en yatkın dönemler olsa da yetişkinlikte ve yaşlılıkta da beyin yeni bağlantılar kurabilir ve var olanları güçlendirebilir. 84 yaşında okula başlayan Kimani Maruge ya da 80 yaşında eser veren Mimar Sinan gibi örnekler bunu gösterir. Merak, hedef belirleme, olumlu geri bildirim ve sosyal etkileşim öğrenme motivasyonunu artırır.

Yazı · · 3 dk

Başağrım Uykudan Uyandırıyor…

Uykudan uyandıran baş ağrıları genellikle gece yarısı veya sabaha karşı ortaya çıkar. En sık türleri; yaşlılarda görülen ve “alarm saati baş ağrısı” da denen hipnik baş ağrısı, gece başlayan migren, göz çevresinde şiddetli ağrı ve gözde sulanmayla seyreden küme baş ağrısı ve sabah baş ağrısı yapan obstrüktif uyku apnesidir. Her türün tedavisi farklıdır; doğru tanı uyku düzenini ve yaşam kalitesini iyileştirir.

Yazı · · 3 dk

Başım Şiddetle Ağrıyor Ama Gözlerim de Yaşarıyor: Bana Ne Oluyor?

Başın bir tarafında şiddetli ağrıya gözde yaşarma, burun tıkanıklığı, göz kapağında düşme veya yüzde terleme eşlik ediyorsa kranial otonomik baş ağrıları düşünülür. Küme baş ağrısı en bilinenidir; paroksismal hemikranya, hemikranya continua ve SUNCT/SUNA sendromları da bu gruptadır. Migren hastalarında da benzer belirtiler görülebildiği ve sinüzitle karıştırılabildiği için doğru ayrım, uygun tedavi açısından önemlidir.

Yazı · · 3 dk

Çay Koy Geliyorum: Beyin Bundan Ne Anlıyor?

Siyah çay, flavonoid ve kateşin gibi antioksidanlar, L-teanin ve kafein içerir. Bu bileşenler beyin hücrelerini oksidatif strese karşı koruyabilir, rahatlama ve odaklanmayı artırabilir, dikkat ve hafızayı destekleyebilir; düzenli tüketim Alzheimer ve Parkinson riskini azaltabilir. Yaş alan kişilerde günlük tüketimin 2-3 bardakla sınırlanması önerilir; aşırı çay uykusuzluk, mide sorunları ve böbrek taşına yol açabilir.

Yazı · · 3 dk

Beyin Hücreleri Ne Zaman ve Nasıl Dinlenir?

Beyin hücrelerinin en önemli dinlenme süreci uykudur; uykuda enerji depoları yenilenir, sinaptik bağlantılar güçlenir ve atık ürünler temizlenir. Astrosit ve mikroglia gibi glial hücreler bu temizliği ve enerji yönetimini destekler. Alzheimer’da bu temizleme mekanizmalarının bozulduğu düşünülmektedir. Gecede 7-8 saat uyku, egzersiz, yoga ve meditasyon, sanat, zihinsel uğraşlar ve sosyal etkileşim beyin sağlığını destekler.

Yazı · · 3 dk

Sinüzit Başağrısı Yapmaz!

Sinüzit, sinüslerin iltihaplanmasıdır; ancak sık tekrarlayan “sinüzit baş ağrısı” çoğu zaman bir şehir efsanesidir. Migren ataklarında burun tıkanıklığı, gözde sulanma, göz kapağında düşme ve yüzde terleme gibi otonomik belirtiler görülebilir ve bu durum yanlışlıkla sinüzit tanısına yol açabilir. Şiddetli ve uzun süren, tek taraflı, ışık-ses hassasiyeti ve bulantıyla seyreden ağrılarda migren akla gelmelidir.

Yazı · · 4 dk

İntiharı Düşündürecek Kadar Şiddetli Başağrısı Olur mu?

Küme baş ağrısı, göz çevresinde ve başın bir tarafında ani, çok şiddetli ataklarla seyreden nadir bir baş ağrısıdır; bazı hastalar ağrının intihar düşüncesine yol açacak kadar ağır olduğunu belirtir. Ağrıya gözde kızarıklık-sulanma, burun tıkanıklığı ve huzursuzluk eşlik eder. Sinüzit veya migrenle karıştırılıp geç tanı alabilir. Oksijen tedavisi, triptanlar, önleyici ilaçlar ve sinir blokajlarıyla ağrılar yönetilebilir.

Yazı · · 3 dk

Dişlerimi Sıktığım İçin mi Başım Ağrıyor Yoksa Başağrım Olduğu İçin mi Dişlerimi Sıkıyorum?

Bruksizm, yani farkında olmadan diş sıkma veya gıcırdatma, çoğunlukla uykuda olur ve sabah baş ağrısı, çene ağrısı ve dişlerde aşınmaya yol açabilir. Migren ve bruksizm sık birlikte görülür; stres ve anksiyete ortak tetikleyicidir ve ikisi birbirinin şiddetini artırabilir, ortak genetik kökenleri de bilinmektedir. Tedavide stres yönetimi, gece plağı, uygun ilaçlar, botulinum toksini uygulamaları ve fizik tedavi birlikte değerlendirilir.