Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 30 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 3 dk

Müzik Temelli Demans Tedavisinde Yeni Bir Pencere

Müzik, beynin birçok bölgesinde birlikte işlendiği için demansta duygu, hareket ve hafıza arasında köprü kurabilir. Alzheimer’da konuşma merkezleri zarar görse de müzikle ilgili bölgeler daha uzun süre sağlam kalabilir. Cochrane derlemesi, haftada 2–3 seans uygulanan kişiselleştirilmiş müzik terapisinin depresyon, ajitasyon ve kaygıda olumlu etkiler sağladığını ve yaşam kalitesini artırdığını bildiriyor.

Yazı · · 2 dk

Yaşa Bağlı Demans Epidemisinde Seyir Değişti

JAMA’da yayımlanan bir görüş yazısına göre ABD’de 1984–2024 arasında yaşa özgü demans oranları yaklaşık üçte iki azaldı; benzer düşüşler Avrupa’da da görüldü. Toplam vaka sayısı yaşlı nüfus arttığı için yükselse de aynı yaştaki insanlar daha geç demans geliştiriyor. Eğitim, azalan sigara kullanımı, tansiyon ve kolesterol kontrolü bu düşüşe katkı sağlayan olası etkenler arasında yer alıyor.

Yazı · · 2 dk

Bana Uykunu Anlat, Sana Alzheimer Kaderini Söyleyeyim

Derin uyku sırasında beyindeki beta-amiloid gibi zararlı protein atıkları temizlenir; REM uykusu ise öğrenme ve hafızayla ilişkilidir. Alzheimer’da uyku yapısı hastalık başlamadan çok önce bozulmaya başlar. Yale Üniversitesi çalışmasında REM ve derin uyku süresi kısa olanlarda yıllar sonra Alzheimer’a duyarlı beyin bölgelerinde hacim kaybı saptandı; yani uyku süresinden çok safha kalitesi önemli görünüyor.

Yazı · · 2 dk

İnsan Sosyalleşirken Beyin Kısa Yollar mı Kullanır?

Beyin, sosyal ortamlarda hızlı karar verebilmek için sosyal kısa yollar kullanır. UCL ve Oxford araştırmacılarının fonksiyonel MRI çalışmasında prefrontal korteksin bireysel ve grup içi ilişkileri aynı anda izleyip sosyal durumları temel parçalara ayırdığı görüldü. Amigdala, temporoparietal kavşak ve ayna nöron sistemi de duygu, niyet ve empati süreçlerinde birlikte çalışır.

Yazı · · 2 dk

Alzheimer Hastalığında Erken Teşhis Mümkün mü?

Alzheimer’da beyindeki değişimler belirtilerden 10–15 yıl önce başlar ve artık kandan yapılan basit testlerle erken tanı mümkün hale geliyor. p-tau217 ve beta-amiloid 42/40 oranı gibi biyobelirteçler, İsveç’teki birinci basamak çalışmasında %90’ın üzerinde doğruluk gösterdi. Test herkese değil, unutkanlık yaşayan veya ailesinde Alzheimer öyküsü olanlara, nöroloji uzmanı değerlendirmesiyle önerilir.

Yazı · · 2 dk

Çocukluk Travmalarını Atlatmak Ağrılarınızı Daha Kolay Geçirmenizi Sağlar

Çocuklukta yaşanan duygusal, fiziksel veya cinsel travmalar beyinde biyolojik izler bırakarak ileride ağrı eşiğini düşürebilir ve kronik ağrılara zemin hazırlayabilir. Sürekli eleştirilmek ya da sevilmediğini hissetmek gibi durumlar da travma sayılır. Bir terapistle geçmişi çalışmak, mindfulness, yoga ve nefes egzersizleri ile ağrıya duygusal destekle yaklaşmak ağrıların hafiflemesine yardımcı olabilir.

Yazı · · 2 dk

Sabah Şekerimi Ölçtüm Normaldi, O Halde Şekerim Yolunda mı?

Tek bir sabah açlık şekeri ölçümü genel durumu yansıtmayabilir, çünkü kan şekeri gün içinde sürekli dalgalanır. Son 2–3 ayın ortalamasını gösteren HbA1c ve yemek sonrası şeker değerleri daha geniş bir tablo sunar. Küçük ama sürekli yükseklikler bile damar duvarlarını yıpratarak kalp krizi ve inme riskini artırabildiğinden, HbA1c’yi 3–6 ayda bir kontrol ettirmek önerilir.

Yazı · · 2 dk

Tansiyonumun Çıktığını Başağrısından Anlar mıyım?

Yüksek tansiyon bazen baş ağrısına yol açabilir, ancak hafif-orta yükselmeler genellikle belirti vermez ve her baş ağrısı tansiyondan kaynaklanmaz. Tansiyona bağlı ağrı çoğunlukla sabahları, ense ya da başın arkasında, sıkıştırıcı biçimde hissedilir. Ani ve çok şiddetli ağrı, görme kaybı, konuşma bozukluğu ya da düşmeyen çok yüksek tansiyon durumunda acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Yazı · · 2 dk

Kadınlarda Menopoz Sonrası Başağrısı Ne Zaman Ciddiye Alınmalıdır?

Menopozla östrojen ve progesteron düzeyleri değişir; bu durum ağrı eşiğini, uykuyu ve ruh halini etkileyerek baş ağrısının şeklini ve sıklığını değiştirebilir. Migrenli kadınlarda ataklar azalabilir ama farklı tipte ağrılar başlayabilir. 50 yaşından sonra ilk kez başlayan, giderek artan, geceleri uyandıran ya da nörolojik belirtilerin eşlik ettiği baş ağrılarında mutlaka nöroloji uzmanına danışılmalıdır.

Yazı · · 1 dk

Romatizmanızı İyileştirmek Alzheimer ile Karşılaşma Yaşınızı Geciktirir

Romatoid artrit, ankilozan spondilit ve lupus gibi romatizmal hastalıklar vücutta sürekli bağışıklık aktivasyonu yaratır ve beyindeki inflamasyonu tetikleyebilir. Neuroscience News’te yer alan bir çalışma, uzun süreli antiinflamatuar ilaç kullanımının demans riskini azaltabileceğini gösteriyor. Bu nedenle romatizmal hastalıkların doktor kontrolünde, sürekli ve etkili tedavisi ilerideki beyin sağlığını da koruyabilir.

Yazı · · 2 dk

Migrende Alfa Lipoik Asit Sürprizi: Çözümler Elimizde

Alfa lipoik asit (ALA), sinir hücrelerini oksidatif stresten koruyan ve mitokondri işlevini destekleyen bir antioksidandır. Bazı çalışmalarda günde 600 mg ALA alan migren hastalarında atak sıklığında azalma, atak süresinde kısalma ve yaşam kalitesinde artış gözlenmiştir. Diyabet ve tiroit ilaçlarıyla etkileşebildiği için kullanmadan önce doktora danışılmalı; ALA tek başına değil, kapsamlı bir migren planının parçası olarak düşünülmelidir.

Yazı · · 2 dk

Başdönmesi Önleyici İlaçları Kontrolsüz Yıllarca Kullanmayın

Baş dönmesi ilaçları ani durumlarda etkilidir, ancak uzun süreli ve kontrolsüz kullanıldığında beyin dengeyi yeniden ayarlama becerisini kaybedebilir. Bu durum kalıcı denge bozukluğu, hafıza ve dikkat sorunları, düşme riski ve ilaç bağımlılığına yol açabilir. Baş dönmesinin nedeni araştırılmalı, nöroloji ve KBB uzmanı birlikte değerlendirmeli; vestibüler rehabilitasyon ilaçtan daha kalıcı sonuç verebilir.