Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 49 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Kahve-Alzheimer İlişkisi ve Kahve Çözücüler Sorunsalı

Orta düzeyde kafein tüketimi, antioksidan ve iltihap azaltıcı etkileriyle Alzheimer riskini azaltabilir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Türk kahvesi veya demleme filtre kahvenin günde 2 fincanı geçmeyecek şekilde içilmesi olumlu etki gösterebilir; hızlı çözünen kahveler için aynı durum geçerli değildir. Kahve çözücü ve kremalar trans yağ, şeker ve yapay tatlandırıcı içerebilir; yerine süt veya bitkisel sütler tercih edilebilir.

Yazı · · 3 dk

Magnezyum Bilmecesi ve Alzheimer İlişkisi

Magnezyum, vücutta 300’den fazla biyokimyasal tepkimede rol alan ve sinir iletimi, sinaptik plastisite ve hafıza için kritik bir mineraldir. Eksikliği kas krampı, yorgunluk, iştahsızlık, kaygı ve depresyonla kendini gösterebilir; beyinde oksidatif stres ve inflamasyonu artırarak Alzheimer riskini yükseltebilir. Yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler, tam tahıllar ve baklagiller iyi kaynaklardır; takviye gerekirse doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

Yazı · · 3 dk

D Vitamini ve Alzheimer İlişkisi

D vitamini kemik ve bağışıklık sağlığının yanı sıra beyin için de önemlidir; sinir hücrelerini oksidatif stres ve iltihaptan korur, öğrenme ve hafızayı destekler. Araştırmalar eksikliğinin beyinde beta-amiloid ve tau birikimini teşvik ederek Alzheimer ve bilişsel gerileme riskini artırabileceğini gösteriyor. Eksiklik kan testiyle saptanır; takviye doktor önerisiyle kullanılmalıdır çünkü fazlası kanda kalsiyum yükselmesine yol açabilir.

Yazı · · 3 dk

B12 Vitamini ve Alzheimer İlişkisi: Nedir İşin Aslı?

B12 vitamini sinir hücrelerinin çalışması ve miyelin kılıfının korunması için gereklidir; homosistein metabolizmasında da rol oynar. Uzun süren eksiklik sinir hücrelerinde kalıcı hasara ve bilişsel bozulmaya yol açarak Alzheimer riskini artırabilir. Emilim yaşla azalabildiği için yaşlıların B12 düzeylerini düzenli kontrol ettirmesi önemlidir. Eksiklik kan testleriyle saptanır; takviye ağızdan veya iğneyle, doktor önerisiyle yapılır.

Yazı · · 3 dk

Bağırsaklarınız Düzgün Çalışıyorsa Beyniniz de Çalışır

Bağırsak ve beyin, “mikrobiyota-bağırsak-beyin ekseni” aracılığıyla sürekli iletişim halindedir. Yaşla bağırsak hareketleri yavaşlar ve kabızlık sıklaşır; bu durum mikrobiyota dengesizliğini ve iltihaplanmayı artırarak Alzheimer riskini yükseltebilir. Günde üç ile haftada üç arası rahat dışkılama genellikle normaldir. Yeterli su, lifli beslenme, düzenli hareket, kabızlık yapan ilaçlara dikkat ve probiyotikler bağırsak sağlığını destekler.

Yazı · · 3 dk

Mide Koruyucu İlaçlar Alzheimer Riskini Artırıyor

Proton pompa inhibitörleri (PPI) mide asidini azaltan ve ülser, reflü gibi durumlarda yaygın kullanılan ilaçlardır. Uzun süreli kullanımın demir ve B12 vitamini gibi besinlerin emilimini azaltarak bilişsel işlevleri olumsuz etkileyebileceği düşünülmektedir. Bazı çalışmalar Alzheimer riskiyle ilişki öne sürse de sonuçlar çelişkilidir. PPI kullanmak zorunda olan yaşlıların ilacın gerekliliğini ve dozunu düzenli olarak doktoruyla gözden geçirmesi önerilir.

Yazı · · 3 dk

Kolesterol ilaçları Alzheimer için derman mı yoksa zehir mi?

Yüksek LDL kolesterol damar sertliğine yol açarak kalp krizi ve felç riskini artırır ve Alzheimer riskiyle de ilişkilendirilir. Statinler karaciğerde kolesterol üretimini azaltarak LDL’yi düşürür. Beyin sağlığı ve Alzheimer üzerindeki etkilerine dair çalışmalar çelişkilidir. Kolesterol diyet ve egzersizle makul sürede kontrol edilemiyorsa hekimin önerdiği dozda ilaç kullanılmalı; değerler düşünce ilaç hemen kesilmemelidir.

Yazı · · 3 dk

Ne yediğiniz ve ne kadar yediğiniz Alzheimer için kaderinizi belirler

Sağlıklı beslenme; taze sebze ve meyve, tam tahıllar, yağsız proteinler ve zeytinyağı gibi sağlıklı yağları dengeli biçimde içerir. Doymuş yağ, işlenmiş gıda ve rafine şekerden zengin beslenme beyinde iltihaplanma ve oksidatif stresi artırarak Alzheimer riskini yükseltebilir; Akdeniz tipi beslenme ise riski azaltmayla ilişkilidir. Yaşlılarda küçük ve sık öğünler, yeterli su ve protein, D vitamini, kalsiyum ve B12 alımı önemlidir.

Yazı · · 3 dk

Yeterince Su İç ki Beyin Devrelerin Kurumasın

Beyin dokusunun %75-80’i sudur ve susuz kalmak hafıza, dikkat ve konsantrasyonu olumsuz etkileyebilir; baş ağrısı, baş dönmesi ve yorgunluğa yol açabilir. Yaşla susama hissi azalır; ilaçlar, hareket kısıtlılığı, idrar kaçırma veya prostat sorunları nedeniyle yaşlılar su içmekten kaçınabilir. Kronik susuzluğun beyinde iltihabı ve amiloid birikimini artırarak Alzheimer riskini yükseltebileceği bildirilmektedir. Yaşlılarda günde en az 1,5-2 litre su önerilir.

Yazı · · 3 dk

Kontrol Edilmeyen Şeker Hastalığı Alzheimer İçin Risk Oluşturur

Diyabet, yüksek kan şekeri, insülin direnci ve damar hasarı yoluyla beyin hücrelerine zarar verebilir. Diyabetli kişilerde Alzheimer riskinin daha yüksek olduğu, insülin direncinin beyinde amiloid ve tau birikimini hızlandırdığı gösterilmiştir. “Tip 3 diyabet” kavramı bu bağlantıyı vurgular. Özellikle orta yaşta diyabetini kontrol edemeyenler veya farkında olmayanlar risk altındadır; kan şekeri kontrolü, beslenme ve egzersiz önemlidir.

Yazı · · 2 dk

Hava Kirliliği Beynimizi Paslandırır

Hava kirliliğindeki ince partikül maddeler (PM2.5, PM10), azot dioksit, karbon monoksit ve ozon solunumla kana geçip beyne ulaşabilir. Bu maddeler oksidatif stres, iltihaplanma ve nöronal hasara yol açabilir; uzun süreli maruziyet beyin hacminde azalma, amiloid birikimi ve tau değişiklikleriyle ilişkilendirilmiştir. Temiz enerji ve yeşil alanlar gibi çevresel önlemlerin yanı sıra kapalı alanda hava filtresi kullanmak ve kirliliğin yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmamak maruziyeti azaltır.

Yazı · · 2 dk

Attığınız Her Adım Sizi Alzheimer’den Bir Adım Uzağa Götürür

Düzenli egzersiz beyne giden kan akışını artırır, beyin hacmini korur, yeni nöron oluşumunu ve BDNF gibi koruyucu faktörlerin salınımını destekler. Lancet Komisyonu’na göre fiziksel aktivite demans riskini azaltmada önemli değiştirilebilir faktörlerdendir; orta yaşta düzenli egzersiz yapanlarda ileri yaşta Alzheimer olasılığı daha düşüktür. Yürüyüş ve yüzme gibi aerobik egzersizler, ağırlık çalışmaları ve yoga-pilates birlikte fayda sağlayabilir.