Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 14 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Erken Tanı için Kan Testleri: Parkinson ve Alzheimer

Alzheimer ve Parkinson’da beyindeki biyolojik değişiklikler belirtilerden yıllar önce başlayabilir. Alzheimer’da p-tau217 ve p-tau181 gibi kan belirteçleri beyin omurilik sıvısı ve PET bulgularıyla güçlü korelasyon gösteriyor; Parkinson’da ise henüz benzer güçte bir standart oluşmadı. Kan testleri tek başına tanı koymaz, klinik değerlendirmeyi destekler ve şu an daha çok araştırma ve seçilmiş hastalarda kullanılır.

Yazı · · 2 dk

Kadınlarda Alzheimer Riski: Hormonal Etkiler

Alzheimer kadınlarda daha sık görülür ve bu fark yalnızca daha uzun yaşamla açıklanamaz; hormonal değişimler, özellikle östrojen kaybı rol oynayabilir. Menopozla düşen östrojen beyin enerji metabolizmasını ve sinaptik plastisiteyi etkileyebilir. Hormon replasman tedavisi için tek bir yaklaşım yoktur; karar zamanlama ve kişisel risk değerlendirmesiyle verilmelidir.

Yazı · · 2 dk

Kronik Enflamasyon Beyni Nasıl Yaşlandırır?

Enflamasyon kısa süreli olduğunda koruyucudur; sorun, düşük düzeyde ama sürekli hale gelmesidir. Stres, yetersiz uyku, obezite, insülin direnci ve hareketsizlik bu sessiz enflamasyonu besleyebilir; beyinde mikroglia aşırı aktifleşip sinaptik bağlantılara zarar verebilir. Anti-inflamatuar beslenme, düzenli egzersiz, kaliteli uyku, stres yönetimi ve metabolik denge bu süreci yavaşlatabilir.

Yazı · · 2 dk

Baş Ağrısını Tetikleyen Kafein: Dost mu Düşman mı?

Kafein, baş ağrısında hem dost hem düşman olabilir. Küçük dozlarda, özellikle atağın erken döneminde bazı baş ağrılarını hafifletebilir; düzenli ve yüksek tüketim ise sinir sistemini hassaslaştırabilir, uykuyu bozabilir ve ani kesilmede geri çekilme baş ağrısına yol açabilir. Migrenlilerde günlük miktarı sabit tutmak ve geç saatlerde tüketmemek önemlidir.

Yazı · · 2 dk

Beyin-Bilgisayar Arayüzleri – Ne Kadar Yakınız?

Beyin-bilgisayar arayüzleri, beyin sinyallerini algılayıp yapay zekâ algoritmalarıyla çözerek bir cihaza aktaran sistemlerdir. Felçli hastalarda robot kol ve imleç kontrolü, konuşma kaybında iletişim ve inme sonrası rehabilitasyonda ilerleme sağlandı. Ancak bu sistemler düşünceleri serbestçe okuyamaz; sinyal gürültüsü, implant güvenliği ve beyin verisinin gizliliği önemli sorunlar olarak duruyor.

Yazı · · 3 dk

Alzheimer’da Tedavi Umudu Olarak Aşılar ve Bağışıklık Sisteminin Rolü

Alzheimer’da “aşı”, bağışıklık sistemini amiloid ve tau gibi proteinlere yönlendirmeyi amaçlayan immünoterapi yaklaşımlarını ifade eder. Klinikte rutin kullanılan, onaylı bir Alzheimer aşısı henüz yoktur; ancak hazır antikor verilen pasif immünoterapinin bazı türleri erken evre için onaylıdır. Amiloid ve tau hedefli aktif aşı çalışmaları sürüyor, güvenlik ve klinik fayda için daha fazla veri gerekiyor.

Yazı · · 2 dk

Beyin İçin Anti-Aging Besinler: Nörobilimsel Bakış

Beyin sağlığı tek bir süper besinle değil, dengeli ve düzenli bir beslenme disipliniyle desteklenir. Omega-3 içeren balıklar, renkli sebze ve meyveler, soğuk sıkım zeytinyağı, kuruyemişler ve fermente gıdalar beyin yaşlanmasında avantajlı olabilir. Yüksek şeker ve işlenmiş gıdaları azaltmak da önemlidir; hareket, uyku ve stres yönetimi beslenme kadar değerlidir.

Yazı · · 2 dk

Hormonal Döngüler ve Baş Ağrısı: Regl-Gebelik-Menopoz

Kadınlarda baş ağrısının daha sık görülmesinin önemli nedenlerinden biri östrojen dalgalanmalarıdır. Regl öncesi östrojen düşüşü menstrüel migreni tetikleyebilir; gebeliğin ikinci ve üçüncü trimesterinde ataklar sıklıkla azalır; perimenopozda geçici artış olabilir. Hormonal migren atak tedavisi, kısa süreli ve uzun süreli koruyucu yaklaşımlarla kişiye özel yönetilebilir.

Yazı · · 3 dk

Alzheimer Tedavisinde Yeni Ufuklar: Dikkat Çeken Çalışmalar

Son yıllarda erken evre Alzheimer için hastalığın biyolojisini hedefleyen anti-amiloid antikorlar, daha erişilebilir kan testleri ve genişleyen bir ilaç geliştirme hattı öne çıktı. Lecanemab ve donanemab hastalığı durdurmaz; uygun hastada ilerlemeyi bir miktar yavaşlatmayı amaçlar ve ARIA riski nedeniyle MR izlemi gerektirir. Tedavi artık hasta profiline göre eşleştirme gerektiriyor.

Yazı · · 2 dk

Anti-Inflamatuar Yaşam Tarzı ve Alzheimer Riski

Düşük düzeyli kronik inflamasyon damar sağlığını etkileyebilir ve beyindeki mikroglia hücrelerini aşırı uyararak nöronal hasarı artırabilir. Akdeniz tipi beslenme, düzenli egzersiz, yeterli uyku, stres yönetimi ve tansiyon, diyabet ile obezitenin kontrolü inflamatuar yükü azaltmaya yardımcı olabilir. Hiçbir yaşam tarzı Alzheimer’ı tamamen önlemez, ancak beyni daha dirençli hale getirebilir.

Yazı · · 2 dk

Robotik Rehabilitasyon: İnme ve Nörolojik Onarım

İnme sonrası hasarlı bölgenin çevresindeki sağlıklı beyin dokusu, tekrarlayan ve hedefe yönelik egzersizle bazı görevleri üstlenebilir; buna nöroplastisite denir. Robotik cihazlar doğru hareket paternini yüksek yoğunlukta tekrar ettirerek bu süreci destekler. Çalışmalar kol işlevleri, yürüme hızı ve dengede katkı sağlayabileceğini gösteriyor; ancak robot terapistin yerini almaz ve her hasta aynı yanıtı vermez.

Yazı · · 3 dk

Alzheimer’da NAD+ — Yeni Araştırmalar Ne Diyor?

NAD+, hücrelerin enerji üretimi, mitokondri işlevi ve DNA onarımında rol oynayan bir moleküldür ve yaşla azalabilir. Hayvan ve laboratuvar çalışmaları umut verici, ancak hafif bilişsel bozukluklu bireylerde yapılan bir çalışmada NR takviyesi NAD+ düzeyini artırsa da bilişte net iyileşme göstermedi. Takviye düşünülüyorsa hekim tarafından bireysel risk–yarar değerlendirmesi yapılmalıdır.