Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 13 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Migren Sadece Baş Ağrısı mı? Beyin Hastalığı Olarak Migreni Yeniden Düşünmek

Migren, beynin duyusal işleme, ağrı algılama ve uyaranlara yanıt verme biçimini değiştiren nörolojik bir hastalıktır; ataklar arasında da süren bir yatkınlık durumudur. Ağrıdan önce halsizlik, esneme, boyun tutulması ve tatlı isteği gibi öncü belirtiler görülebilir. Yönetim yalnızca ilaçtan ibaret değildir: tetikleyicileri tanımak, yaşam tarzını düzenlemek ve doğru tedavi planı birlikte gerekir.

Yazı · · 2 dk

Dijital Göz Yorgunluğu ve Baş Ağrısı: 21. Yüzyılın Sessiz Epidemisi

Bilgisayar, tablet ve telefon ekranlarına uzun süre bakmak göz kuruluğu, yanma, bulanık görme ve baş ağrısına yol açabilir. Sürekli yakın odaklanma, mavi ışık, yanlış duruş ve azalan göz kırpma başlıca mekanizmalardır. 20-20-20 kuralı, bilinçli göz kırpma, doğru ekran mesafesi, ışık ayarı ve boyun egzersizleri yakınmaları azaltmaya yardımcı olabilir.

Yazı · · 2 dk

Huzursuz Bacaklar Psikolojinizin Değil Beyin Ağlarınızın Bozuk Olduğunu Gösterir

Huzursuz bacaklar sendromu, akşamları ve dinlenirken artan, hareketle azalan bir bacak huzursuzluğudur ve yalnızca psikolojik bir durum değildir. Dopamin sistemindeki düzensizlik ve beyindeki demir düzeylerinin azalması temel mekanizmalar arasındadır. Uyku kalitesini ciddi biçimde etkileyebilir; tedavi kişiye özeldir ve demir değerlendirmesi, ilaçlar ile uyku hijyenini içerebilir.

Yazı · · 2 dk

Diş Sıkma ve Gıcırdatma: Çözümü Olan Nörolojik Bir Sorundur

Bruksizm, yani diş sıkma ve gıcırdatma, çoğu zaman nörolojik ve nörofizyolojik temelli bir sorundur; gece görülen tipi uykuyla ilişkili bir motor aktivite bozukluğu olarak kabul edilir. Stres tek başına açıklamaz; uyku bozuklukları, migren ve bazı ilaçlar da rol oynayabilir. Tedavi koruyucu plak, botulinum toksin, uyku düzeni, stres yönetimi ve migren kontrolünü içerebilir.

Yazı · · 2 dk

Yapay Zekâ ve Nörolongevity: İyi mi Kötü mü?

Yapay zekâ; MR görüntüleri, kan biyobelirteçleri ve dijital bilişsel testleri birlikte analiz ederek erken risk saptamayı ve takibi destekleyebilir. Ancak her şeyi algoritmalara bırakmak bilişsel tembellik, veri güvenliği sorunları ve yanlış güven algısı gibi riskler taşır. Yapay zekâ egzersizin, sosyal bağların ve uykunun yerini alamaz; etkisi kullanım biçimine bağlıdır.

Yazı · · 2 dk

Güncel Baş Ağrısı Tedavileri: İlaçtan Biyoteknolojiye

Baş ağrısı tedavisi artık yalnızca atağı bastırmayı değil, migrenin biyolojisini hedeflemeyi amaçlıyor. CGRP’yi hedefleyen monoklonal antikorlar ve gepantlar, kronik migrende botulinum toksin ve nöromodülasyon yöntemleri seçenekleri genişletti. Tedavi atak sıklığı, migren tipi, eşlik eden hastalıklar ve kardiyovasküler riske göre kişiye özel seçilir; uyku, beslenme, egzersiz ve stres yönetimi temel olmaya devam eder.

Yazı · · 2 dk

Alzheimer’da Beyin Enerjisi ve Metabolizma Çalışmaları

Alzheimer yalnızca amiloid ve tau birikimiyle açıklanamaz; süreçte beynin glikoz kullanımı azalabilir ve mitokondri işlevleri etkilenebilir. FDG-PET’te görülen bu değişiklikler klinik belirtilerden önce başlayabilir ve yeni tanı ile tedavi hedefleri sunabilir. Ketojenik yaklaşımlar araştırma aşamasındadır; düzenli egzersiz, uyku ve metabolik denge beynin enerji sistemini korumaya yardımcı olabilir.

Yazı · · 2 dk

“Beyin Yaşı Testi” Gerçekten Ne Anlatır?

Beyin yaşı testleri hafıza, dikkat, işlem hızı ve yürütücü işlevler gibi alanlarda kişinin performansını yaşıtlarıyla karşılaştırır. Alzheimer ya da demans tanısı koymazlar; bir tarama ve farkındalık aracıdırlar. Sonuç yüksek çıkarsa panik değil değerlendirme gerekir, çünkü stres, uyku bozukluğu veya vitamin eksikliği gibi geri dönüşümlü nedenler rol oynayabilir; tek bir rakamdan çok zaman içindeki eğilim önemlidir.

Yazı · · 3 dk

Migren Atakları Sırasında Ağrı Kesici Kullanımının Bilimsel Gerçekleri

Migren atağında ağrı kesici kullanmak yanlış değildir; önemli olan zamanlama, ilaç seçimi ve sıklıktır. Ağrı ilerledikçe beyin duyarlılaştığı için atağı tanır tanımaz doğru ilacı almak çoğu zaman daha etkilidir. Çok sık kullanım ilaç aşırı kullanım baş ağrısına yol açabilir; ayda 8–10 günü aşan atak tedavisi ihtiyacı genellikle koruyucu tedaviyi konuşma zamanıdır.

Yazı · · 2 dk

Yapay Zekâ Destekli Erken Alzheimer Tespiti: Neler Değişiyor?

Alzheimer, belirtiler ortaya çıkmadan yıllar önce biyolojik olarak başlar. Yapay zekâ; MR, PET, kan biyobelirteçleri, konuşma analizi ve dijital bilişsel testleri birlikte değerlendirerek erken risk profili oluşturmaya yardımcı olabilir. Kognoskopi bu verileri bütüncül biçimde ele alan bir tarama yaklaşımıdır; yapay zekâ tanıyı tek başına koymaz ve klinik muayenenin yerini almaz.

Yazı · · 2 dk

Demans Riskini Artıran Günlük Hayat Faktörleri

Demans riskinin önemli bir kısmı değiştirilebilir faktörlerle ilişkilidir. Hareketsizlik, kontrolsüz tansiyon ve diyabet, işitme kaybı, sosyal izolasyon, zihinsel aktivite eksikliği, uyku bozuklukları, depresyon, obezite, sigara ve aşırı alkol bu faktörler arasındadır. En güçlü etki orta yaşta yapılan düzenlemelerle görülür, ancak hiçbir yaş geç değildir.

Yazı · · 2 dk

Beyin Sağlığına Yürüyüş, Egzersiz ve Hareketin Faydaları Abartılıyor mu?

Egzersizin beyin sağlığına faydası abartılmıyor, ancak yanlış yorumlanabiliyor. Düzenli hareket beyin kan akımını artırır, BDNF düzeylerini yükseltebilir ve hipokampus hacmini korumaya yardımcı olabilir; aktif kişilerde bilişsel gerileme daha yavaş olabilir. Egzersiz mucize değildir ve Alzheimer’ı tamamen önlemez, ama düşük maliyetli ve güçlü bir risk azaltıcıdır.