Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 40 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Loğusa Şerbeti, Diğer Adıyla “Kaynar” Beyin Sağlığı İçin Gizli İksir!

Kaynar, Adana ve Mersin yörelerinde loğusa şerbeti olarak bilinen; tarçın, zencefil, karanfil ve kakule gibi baharatlarla hazırlanan geleneksel bir içecektir. Tarçın antioksidanlar açısından zengindir, zencefil antiinflamatuar özellik taşır, karanfildeki eugenol ise ağrı kesici özellik gösterir. Bu baharatlar beyin sağlığını destekleyebilir; ancak kaynar sağlıklı yaşam tarzı ve düzenli egzersizin yerini tutmaz, onlarla birlikte düşünülmelidir.

Yazı · · 3 dk

“Gözüm Yerinden Çıkacakmış Gibi Ağrıyor, Dayanamıyorum!”

Gözün yerinden çıkacakmış gibi hissedildiği şiddetli, tek taraflı ve yakıcı ağrı çoğunlukla küme baş ağrısına işaret eder. Ataklar 15 dakika ile 3 saat sürer, sıklıkla geceleri uyandırır; gözde kızarıklık, yaşarma, burun tıkanıklığı ve huzursuzluk eşlik eder. Atak sırasında yüksek akışlı oksijen ve sumatriptan enjeksiyonu hızlı rahatlama sağlayabilir; sinir blokları, galcanezumab ve nöral stimülasyon önleyici seçenekler arasındadır.

Yazı · · 2 dk

Alzheimer Hastalarının Kaderini Belirleyen İki Gizli Şifre

Araştırmalar Alzheimer’ın iki evrede ilerlediğini gösteriyor: belirtilerin henüz görülmediği ama hipokampus gibi bölgelerde hafif hasarın başladığı sessiz bir evre ve hafıza kaybı, dil bozuklukları ile günlük yaşamda aksamanın hızla belirginleştiği ikinci evre. APOE-e4 gibi genetik etkenler ve sağlıksız yaşam tarzı seyri hızlandırabilir. Erken teşhis ile zihinsel ve fiziksel aktivite hastalığın ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Yazı · · 3 dk

Beyin Hücreleri Nasıl Daha Dayanıklı Hale Gelir?

Beyin hücrelerinin dayanıklılığı, nöronların stres, yaşlanma ve hastalıklara karşı uzun süre sağlıklı kalabilme yeteneğidir. Yaşlanma, stres, kötü beslenme, hareketsizlik ve uykusuzluk nöronları yıpratabilir. Düzenli aerobik egzersiz, antioksidan ve omega-3’ten zengin beslenme, zihinsel egzersizler, gecede 7–9 saat uyku, stres yönetimi, güçlü sosyal bağlar ve sağlıklı kan dolaşımı beyin hücrelerini korumaya yardımcı olur.

Yazı · · 3 dk

Yaşlanmak Huysuz Olmak Anlamına mı Gelir?

Yaşla birlikte beyin hacmi azalır ve bilgi işleme hızı yavaşlar; ancak bu her zaman bilişsel bozulma anlamına gelmez. Hareket kısıtlılığı ve düşme riski ev düzeninde değişiklik gerektirebilir; emeklilik, kayıplar ve sağlık sorunları sosyal çevreyi daraltarak yalnızlığa yol açabilir. Davranış değişikliklerini anlamak, sevgi ve sabırla yaklaşmak, sosyal etkileşimi ve aktif yaş alma programlarını desteklemek yaşam kalitesini artırır.

Yazı · · 3 dk

“Annemin Beyni Yine Kanal Değiştirdi. Nasıl Baş Edeceğim?”

Beyin bilgileri farklı merkezlerde parçalar halinde depolar ve hatırlarken bu parçaları her seferinde yeniden birleştirir. Demansta yeni bilgilerin kaydedildiği yollar bozulurken eski anıların yolları daha sağlam kaldığından hasta geçmişi canlı gibi yaşayıp güncel olayları unutabilir. Bu anlarda hastanın gerçekliğini kabul etmek, eski anılar üzerinden bağ kurmak, müzik ve dokunma gibi farklı duyulara yönlendirmek ve sabırla yaklaşmak önerilir.

Yazı · · 3 dk

Başağrısı Atağında Ağrıya Erken Müdahale Önemlidir

Baş ağrısı atağında serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerdeki dengesizlik damarları genişletir, sinirleri hassaslaştırır ve inflamasyonu artırır. Ağrı başlar başlamaz yapılan müdahale bu süreci kontrol altına alarak şiddeti ve süreyi azaltabilir; geç kalındığında ise ağrı yolları daha duyarlı hale gelir ve ağrı kronikleşebilir. Triptanlar ve anti-CGRP tedaviler gibi migrene özgü ilaçlar bu döngüyü kırmaya yardımcı olabilir.

Yazı · · 3 dk

“Annemin Başı Ağrıyordu, Ben de Çok Mağdurum. Çocuğum da mı Bunu Yaşayacak?”

Migren genetik yatkınlıkla ilişkilidir ve ebeveynlerde migren varsa çocukta da gelişme olasılığı artar; araştırmalar geçiş olasılığını %50–75 olarak gösteriyor. Ancak bu, çocuğun mutlaka migren olacağı anlamına gelmez; stres, uyku, beslenme ve çevresel etkenler de belirleyicidir. Annenin kendi migrenini erken ve etkin biçimde tedavi etmesi ve çocuğa sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazandırmak riski azaltmaya yardımcı olabilir.

Yazı · · 2 dk

MR Gibi Beyin Filmleri Alzheimer Hastalığını Klinik Belirtiler Ortaya Çıkmadan Yıllar Önce Öngörebilir

Yakın zamanda yapılan bir araştırmada fonksiyonel MR ile beynin varsayılan mod ağındaki bağlantı değişiklikleri incelenmiş ve yöntemin Alzheimer’ı belirtilerden 9 yıl önce yaklaşık %80 doğrulukla öngörebileceği öne sürülmüştür. MR veya BT’de görülen beyin küçülmesi her zaman Alzheimer anlamına gelmez; yaşa ya da başka hastalıklara bağlı olabilir. Böyle bir taramaya gerek olup olmadığına klinik değerlendirme ve risk analizi sonrası hekim karar verir.

Yazı · · 4 dk

Beyin Kendi Atık Sistemini Doğru Kullanırsa Yaşlanma Geciktirilebilir

Glimfatik sistem, beyin-omurilik sıvısının beyin dokusunda dolaşarak beta-amiloid ve tau gibi zararlı atıkları temizlemesini sağlayan sistemdir ve en aktif olduğu dönem uykudur. Yaşlanma, uyku bozuklukları, beyin travmaları ve damar sorunları bu sistemi zayıflatabilir. Gecede 7–9 saat kaliteli uyku, düzenli egzersiz, antioksidanlardan zengin beslenme ve stres yönetimi glimfatik sistemi desteklemeye yardımcı olabilir.

Yazı · · 3 dk

“Her Yerim Ağrıyor, Uydurmuyorum!”

Migren hastaları sıklıkla baş ağrısının yanında yaygın vücut ağrıları da yaşar. Migren, fibromiyalji ve artritin ortak genetik etkenleri, sinir sisteminin aşırı hassasiyeti, yorgunluk, uyku sorunları ve depresyon gibi ortak belirtileri ile stres ve hormonal değişiklikler gibi ortak tetikleyicileri olabilir. Görünmeyen ağrılar çoğu zaman hafife alınır; ilaç tedavisi, fizik tedavi, stres yönetimi ve uyku düzeni bu hastalıkların yönetiminde ortak adımlardır.

Yazı · · 3 dk

Sara Hastalığı ve Migren Sıklıkla Bir Arada Bulunur

Migren ve epilepsi (sara hastalığı) sıklıkla bir arada görülen iki nörolojik hastalıktır. Her ikisinde de sinir hücrelerinin aşırı uyarılması ve glutamatın aşırı salınımı rol oynar; CACNA1A gibi bazı genler her iki hastalığın riskini artırabilir. Auralı migren belirtileri epileptik nöbetlere benzeyebildiğinden ayrıntılı değerlendirme gerekir. Düzenli doktor kontrolü ve kişiye özel tedavi planıyla her iki hastalık kontrol altına alınabilir.