Prof. Dr. Aynur Özge

Sayfa 11 / 52

Kanıta dayalı, anlaşılır yazılar

2013’ten bu yana 617 yazı: migren ve baş ağrısı, demans, beyin sağlığı, ağrı ve tedaviler. Her yazının başında kısa bir yanıt ve öne çıkanlar yer alır.

Yazı · · 2 dk

Beyni Yeniden Yazmak Mümkün mü? Kök Hücreler Alzheimer İçin Gerçekten Umut mu?

Araştırmalar kök hücrelerin yeni nöron oluşumunu ve sinaptik bağlantıları destekleyebileceğini, beyindeki iltihabı azaltabileceğini gösteriyor. Ancak bu tedaviler henüz rutin klinik kullanımda değildir; insan çalışmaları sınırlıdır, küçük gruplarda güvenli görünse de etkinlik için daha büyük çalışmalara ihtiyaç vardır. Bugün beyin sağlığını korumanın en güçlü yolu hâlâ erken önlem ve yaşam tarzıdır.

Yazı · · 1 dk

Beyin Neden Kendi Kendine Saldırır? Görünmeyen Savaş: Otoimmün Nörolojik Hastalıklar

Otoimmün nörolojik hastalıklarda bağışıklık sistemi düşmanı yanlış tanımlayarak sinir hücrelerine, miyelin kılıfına ve iletişim yollarına zarar verebilir. Multipl skleroz, otoimmün ensefalit, myastenia gravis ve nöromiyelitis optika bu gruptadır; belirtiler etkilenen bölgeye göre değişir. Erken tanındığında bu hastalıklar yönetilebilir ve immün tedaviler hastalığın seyrini değiştirebilir.

Yazı · · 2 dk

Kelimeler Kaybolur Ama Duygular Kalır: Demansın Sessiz Dili

Demans ilerledikçe cümleler kısalır, kelime bulmak zorlaşır; bu değişimler bazen hafıza kaybından önce fark edilebilir. Ancak ses tonu, bakış, yüz ifadesi ve dokunma gibi iletişim yolları anlamlı kalır ve kişi isminizi unutsa bile size karşı hissettiği duyguyu koruyabilir. Bakım verenler için yanlış kelimeyi düzeltmek yerine duyguyu anlamaya çalışmak önerilir.

Yazı · · 2 dk

Başınız Değil, Beyniniz Ağrıyor: Migrenin Asıl Hikâyesi

Migren, tekrarlayan ataklarla seyreden nörolojik bir hastalıktır ve öncelikle beyindeki sinir ağlarının aşırı uyarılmasıyla başlayan nöro-vasküler bir süreçtir. Atak prodrom, bazı hastalarda aura, ağrı fazı ve postdrom olmak üzere dört aşamada ilerleyebilir. Stres, uykusuzluk, açlık ve hormonal değişimler eşiği zorlar; tamamen ortadan kaldırılamasa da migren kontrol altına alınabilir.

Yazı · · 2 dk

Herkesin Beyni Farklıysa, Tedavi Neden Aynı Olsun? Kişiselleştirilmiş Beyin Sağlığı Dönemi

Her beyin genetik yapı, yaşam deneyimleri, eğitim, beslenme ve sosyal ilişkilerle farklı şekillenir. Kişiselleştirilmiş beyin sağlığı; genetik yapıya, yaşam tarzına, uyku ve stres düzeyine ve hastalık risklerine göre özel bir yol haritası oluşturmayı amaçlar. Uyku, hareket, beslenme, sosyal bağlar ve zihinsel aktivite temel kalır, ancak bu öneriler kişiye göre şekillenir.

Yazı · · 2 dk

Görünmeyen Tehlike: Hava Kirliliği ve Beyin

PM2.5 gibi mikroskobik parçacıklar akciğerlerden kana karışıp beyne ulaşabilir, bazıları burun yoluyla sinir sistemine geçebilir. Sürekli maruziyet kronik nöroinflamasyona yol açarak Alzheimer, Parkinson, depresyon ve dikkat-hafıza sorunlarıyla ilişkilendirilmektedir. Hava kirliliği değiştirilebilir bir risk faktörüdür ve politikalar, şehir planlaması ve bireysel önlemlerle beyin sağlığı korunabilir.

Yazı · · 2 dk

Unutan Beyin Resim Yapmaya Başlarsa… Hastalık mı, Yoksa Başka Bir Kapı mı?

Frontotemporal demanslı küçük bir hasta grubunda, daha önce sanatla ilgilenmemiş kişilerde bile yoğun resim yapma isteği gözlenebiliyor. Dil ve sosyal davranış bölgeleri zayıflarken görsel işleme alanlarının daha aktif hale gelebileceği düşünülüyor. Bu bir yetenek artışı değil, beynin farklı çalışma biçimidir ve demanslı kişinin hâlâ hissedebildiğini ve kendini ifade edebildiğini hatırlatır.

Yazı · · 2 dk

Migren Sadece Ağrı mı? Aslında Beyninizde Neler Oluyor?

Migren, beynin uyarılara daha güçlü yanıt verdiği bir duyarlı beyin hastalığıdır ve atak başladığında tüm beyin etkilenir. Atak öncesinde hipotalamus aktive olarak halsizlik ve esneme gibi sinyaller verebilir; aurada beyinde yavaş ilerleyen bir elektrik dalgası oluşur, ağrı ise beyni saran zarlar ve damarlar üzerinden trigeminal sinir ve CGRP aracılığıyla ortaya çıkar.

Yazı · · 2 dk

Beyninizi Kaç Yaşında Hissediyorsunuz? Bilişsel Zindeliğin Sessiz Gücü

Bilişsel zindelik yalnızca unutmamak değil; dikkat edebilmek, hızlı düşünebilmek, karar verebilmek, öğrenmeye açık olmak ve duyguları düzenleyebilmektir. Beynin yavaşlamasında yaşın kendisinden çok tekrarlayan rutinler, azalan sosyal temas, hareketsizlik, yetersiz uyku ve kronik stres rol oynar. Öğrenmeye devam etmek, hareket, sosyal yaşam ve iyi uyku zihni canlı tutmaya yardımcı olur.

Yazı · · 2 dk

Erken Yaşlanan Bir Beyin mi? Down Sendromu ve Alzheimer Arasındaki Sessiz Bağ

Down sendromunda 21 numaralı kromozomdan bir fazla bulunur ve Alzheimer’da kritik rol oynayan APP geni de bu kromozomdadır; bu nedenle beta-amiloid birikimi daha erken başlar. Bireylerin büyük kısmında 40 yaşından sonra Alzheimer’a özgü beyin değişiklikleri görülebilir, ancak her değişiklik klinik demans anlamına gelmez. İlk belirtiler çoğu zaman unutkanlık değil davranış değişiklikleri ve sosyal geri çekilme olabilir.

Yazı · · 2 dk

Başınız Ağrıyor Ama Asıl Yük Kalbinizde mi? Migren ve Depresyonun Görünmeyen Bağı

Migren ve depresyon birbirinden ayrı hastalıklar değildir; migrenlilerde depresyon daha sık görülür ve depresyon migreni ağırlaştırabilir. 2026’da yayımlanan bir habere göre sosyoekonomik olarak zor koşullarda yaşayan migren hastalarında, özellikle kadınlarda ve ileri yaştakilerde depresyon daha sık görülüyor. Bu döngü kader değildir; düzenli tedavi, hareket, sosyal destek ve gerekirse psikolojik destek yardımcı olabilir.

Yazı · · 2 dk

Aktif Gençleşme: Yaşınız Değil, Beyninizin Ne Kadar “Çalıştığı” Önemli

Beyin sabit değil, hayat boyu yeni bağlantılar kurabilen ve belirli bölgelerde yeni hücreler oluşturabilen bir organdır; bu süreçler yaşam tarzından doğrudan etkilenir. Aktif gençleşme, beyni aktif tutarak genç kalmasını sağlamayı hedefleyen bir yaşam biçimidir. Hareket, zihinsel aktivite ve uyku dengesi bunun üç temel gücüdür; egzersiz yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi yavaşlatabilir.