Migrenim Düzeldi: Koruyucu Tedaviyi Ne Zaman ve Nasıl Bırakabiliriz?

Prof. Dr. Aynur Özge

Bir süredir başınız daha az ağrıyor. Ataklarınız hafifledi, ağrı kesiciye olan ihtiyacınız azaldı. İşinizi, aile hayatınızı ve planlarınızı yeniden daha rahat sürdürebiliyorsunuz.

Aklınıza çok doğal bir soru geliyor:

“Artık iyiyim. İlacımı bırakabilir miyim?”

Bazı hastalarımız için zaman içinde tedaviyi azaltmak veya bırakmayı denemek mümkün olabilir. Ancak bu karar, birkaç ağrısız günün ardından verilmez.

Çünkü kendimizi iyi hissetmemiz, kullandığımız tedavinin işe yaradığını da gösteriyor olabilir.

Koruyucu tedavinin amacı nedir?

Koruyucu tedaviler, başlamış bir atağı durdurmak için kullanılan ilaçlardan farklıdır. Amaç; atakların sıklığını, şiddetini ve yaşam üzerindeki yükünü azaltmaktır.

Dolayısıyla tedavinin başarısını değerlendirirken yalnızca “Bu ay kaç kez başınız ağrıdı?” diye sormayız.

Ataklar daha kısa mı sürüyor? Günlük hayata daha kolay dönebiliyor musunuz? Ağrı kesici ihtiyacınız azaldı mı? Kazanımlar sizin için yeterli mi?

Bırakma kararında da bu bütünün değerlendirilmesi gerekir.

Ne kadar süre iyi olmak gerekir?

Herkes için geçerli tek bir takvim yok.

Uluslararası Baş Ağrısı Derneği’nin 2024 önerileri, etkili ağızdan koruyucu tedavilerin bırakılmadan önce en az 6 ay, ağız dışı tedavilerin ise en az 12 ay sürdürülmesini öneriyor. Kronik migrende daha uzun süreler gerekebilir.

Karar verirken, örneğin üç ay boyunca ayda dörtten az migren günü olması veya hastalık yükünde kişiyi tatmin eden, kalıcı bir azalma sağlanması dikkate alınabilir.

Bunlar, süre dolunca ilacın otomatik olarak kesileceği anlamına gelmez. Tedaviye yanıtın sürekliliği ve kişinin önceki hastalık yükü önemlidir.

Takvim kadar geçmişiniz de önemlidir

Tedavi öncesinde ayın büyük bölümünü ağrıyla geçiren bir kişiyle, daha seyrek ama daha ağır atakları olan bir kişinin bırakma planı aynı olmayabilir.

Değerlendirmede şu sorular yardımcı olur:

• Migren ne kadar süredir iyi kontrol altında?
• Tedavi öncesinde ataklar ne sıklıktaydi?
• Daha önce ilaç azaltıldığında ne oldu?
• Ağrı kesici kullanımı yeniden artıyor mu?
• Kullanılan ilaç başka bir hastalığın tedavisine de katkıda bulunuyor mu?

Bırakmayı isteme nedenini de konuşmalıyız. Yan etkiler, maliyet, gebelik planı veya uzun süre ilaç kullanma kaygısı farklı düzenlemeler gerektirebilir.

Her koruyucu ilaç aynı şekilde bırakılmaz

Bazı ağızdan kullanılan koruyucuların aniden kesilmesi uygun değildir. İlacın türüne, dozuna, kullanım süresine ve eşlik eden hastalıklara göre kademeli olarak azaltılması gerekebilir.

Bu nedenle “Arkadaşım yarım tablete düşmüş, ben de öyle yapayım” yaklaşımı doğru değildir.

Bir ilaç migrenin yanında tansiyon, epilepsi veya ruhsal belirtiler için de kullanılıyorsa, bırakmanın o hastalıklar üzerindeki etkisini de düşünmeliyiz.

Size uygun azaltma planı, kullandığınız ilaca özel olarak hazırlanmalıdır.

Migren iğneleri ve botulinum toksin için de aynı kural mı geçerli?

Bu tedavilerde süreç, günlük tablet dozunu azaltmaktan farklıdır.

CGRP yolunu hedefleyen monoklonal antikorlar için Avrupa Baş Ağrısı Federasyonu, 12–18 aylık sürekli tedaviden sonra ara vermenin değerlendirilebileceğini belirtiyor. Ancak ihtiyaç sürüyorsa tedaviye devam edilebilir; ara verme sonrasında migren kötüleşirse yeniden başlanması düşünülebilir.

Yani “Bir yılı doldurdum, artık mutlaka bırakmalıyım” şeklinde bir zorunluluk yoktur.

Botulinum toksin ve diğer koruyucularda devam veya ara verme kararı, tedaviye yanıt ve kullanılan yönteme göre ayrıca planlanır.

Bırakmayı denemek, takipten çıkmak değildir

Tedaviyi azaltmadan önce bir başağrısı günlüğü oluşturmak çok yararlıdır. Böylece “Eskisine göre nasılım?” sorusunu yalnızca hafızamıza dayanarak yanıtlamayız.

Günlüğünüzde şunlar bulunabilir:

• Başağrısı ve migren yaşadığınız günler.
• Atakların şiddeti ve süresi.
• Atak ilacı kullandığınız günler.
• İşinizi veya günlük hayatınızı aksatan durumlar.

Azaltma veya bırakma sonrasında da aynı kaydı sürdürün. Kontrol zamanı ve hangi değişiklikte hekime ulaşacağınız önceden belli olsun.

Ataklar geri gelirse tedavi başarısız mı olmuştur?

Hayır.

Bazı kişilerde tedavi kesildikten sonra iyilik hali devam eder. Bazılarında ise ataklar yeniden sıklaşır. Bu durum, koruyucu tedaviye ihtiyacın olduğunu gösterebilir.

CGRP antikorlarına ara verildikten sonra yeniden tedaviye başlanan hastaların incelendiği araştırmalar da bu sürecin kişiden kişiye değiştiğini göstermektedir. Yeniden başlandığında yanıtın hemen ve öncekiyle aynı düzeyde olacağı garanti edilemez.

Bu nedenle ağrılar belirgin biçimde artarken “Biraz daha dayanayım” diyerek haftalarca beklemeyin. Özellikle atak ilacı kullanımınız artıyorsa veya günlük yaşamınız yeniden bozuluyorsa, planı gözden geçirmek gerekir.

Yaşam düzeni tedavi bırakılınca da önemlidir

Uyku, öğünler, hareket ve stresle baş etme konusunda size iyi gelen alışkanlıklarınızı sürdürün.

Bunları kusursuz yapmak zorunda değilsiniz. Ama koruyucu tedaviyi azaltırken tüm destekleri aynı anda bırakmak, neyin değiştiğini anlamayı zorlaştırabilir.

Benzer şekilde, iyi gidiyor diye kontrol randevusunu gereksiz görmeyin. İyilik halini koruma planı da tedavinin bir parçasıdır.

Sevgili okurlar,

Migren tedavisinde hedefimiz, herkesin aynı süre boyunca ilaç kullanması değildir. İhtiyaç duyulan tedaviyi, uygun süre boyunca sürdürmek ve bırakmayı da birlikte planlamaktır.

İlacınızı bırakmayı düşünüyorsanız kontrolde şu soruyu sorun:

“Tedaviyi azaltmayı deneyebilecek kadar istikrarlı mıyım; denersek değişimi nasıl takip edeceğiz?”