Vertigom Var: Ne Yapmalıyım, Neden Önemli?
Prof. Dr. Aynur Özge
Vertigo yani dönme hissi, gündelik yaşamı altüst eden, çaresizlik hissettiren bir durumdur. Pek çok kişi bu semptomla doktora başvurur ama “vertigo”nun tek bir hastalık olmadığını, farklı nedenlerle ve farklı mekanizmalarla ortaya çıkan bir belirti olduğunu bilmek çok önemli.
Bugün size, en sık karıştırılan üç vertigo nedeninden; BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo), Meniere Hastalığı ve Vestibüler Migren‘den bahsetmek istiyorum.
🔍 BPPV Nedir?
BPPV, başın belli hareketleriyle (yatakta dönme, eğilme, yukarı bakma gibi) saniyeler süren yoğun dönme hissiyle karakterizedir. Nedeni, iç kulaktaki denge kristallerinin yerinden koparak yanlış yerlere gitmesidir. BPPV;
- Ani baş hareketiyle tetiklenir
- Kısa sürer (genellikle <1 dakika)
- Mide bulantısı yapabilir ama işitme etkilenmez
- Epley, Semont gibi manevralarla kolaylıkla tedavi edilir
🌊 Meniere Hastalığı Nedir?
Meniere hastalığı, iç kulakta sıvı dengesizliğine bağlı olarak gelişen, ataklar halinde gelen bir hastalıktır.
- Vertigo atakları daha uzun sürer (20 dakika–12 saat)
- İşitme kaybı, kulakta çınlama ve basınç hissi eşlik eder
- Bulantı ve kusma sıktır
- Ataklar arasında kişi tamamen normale dönebilir
- Uzun vadede işitme kalıcı olarak bozulabilir
Bu hastalıkta baş dönmesine işitme semptomlarının eşlik etmesi ayırt edici özelliktir.
💫 Vestibüler Migren Nedir?
Migrenin baş ağrısı olmadan bile baş dönmesine neden olabileceğini biliyor muydunuz? Vestibüler migren, migren hastalarında ortaya çıkan vertigo türüdür.
- Ataklar birkaç dakika–saat sürebilir
- Işık, ses, kokulara hassasiyet eşlik edebilir
- Bazen baş ağrısı olur, bazen olmaz
- Ailede migren öyküsü sıktır
- Hareketle tetiklenebilir ama pozisyonel değildir
- Eşlik eden mide bulantısı, konsantrasyon bozukluğu olabilir
Vestibüler migren, sıklıkla yanlışlıkla “anksiyete” ya da “psikolojik vertigo” gibi değerlendirilir. Oysa iyi sorgulanırsa tanı koymak mümkündür.
🔍 Üçü Arasında Nasıl Ayırt Ederiz?
| Özellik | BPPV | Meniere | Vestibüler Migren |
| Süre | Saniyeler | 20 dk – 12 saat | Dakikalar – Saatler |
| Tetikleyici | Baş pozisyon değişimi | Tuzlu gıda, stres, uykusuzluk | Hormonal değişim, stres |
| İşitme etkilenmesi | Hayır | Evet (çınlama, dolgunluk) | Genelde hayır |
| Baş ağrısı | Yok | Yok | Olabilir veya olmayabilir |
| Manevra ile düzelme | Evet | Hayır | Hayır |
| Aile öyküsü | Nadir | Olabilir | Genellikle vardır |
🧩 Tedavide Neye Dikkat Etmeliyiz?
Frontiers makalesi, özellikle BPPV tedavisinin sadece manevralarla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguluyor. Düşük D vitamini, migren, tiroid bozuklukları gibi eşlik eden durumlar tedavi başarısını azaltabiliyor. Aynı zamanda karıştırılan Meniere veya vestibüler migren gibi durumlar, gereksiz manevralar uygulanmasına yol açabiliyor.
✔️ Önerilerim
- Vertigonun süresi, tetikleyicisi ve eşlik eden belirtileri not edin
- Gereksiz tetkiklerden kaçınmak için semptom günlüğü tutun
- Tanıyı netleştirmek için bir nöroloji veya kulak-burun-boğaz uzmanına başvurun
- Tedavi başarısı için eşlik eden sistemik hastalıklar (migren, diyabet, D vitamini eksikliği vb.) mutlaka göz önünde bulundurun
- Aynı kişi birden fazla vertigo tipi yaşayabilir! Takip ve yeniden değerlendirme önemlidir
🎯 Son Söz
Vertigo bir hastalık değil, bir belirtidir. Ama bu belirtinin nedenini doğru saptamak, hem hastanın gereksiz tedavilerden korunmasını hem de etkin, hızlı ve doğru çözüme ulaşmasını sağlar. Unutmayalım, “vertigom var” demek bir hikâyedir. Önemli olan, o hikâyenin hangi bölümünde olduğumuzu doğru anlayabilmektir.
Sağlıkla kalın.
