Dünya Demans Mücadelesinin Dönüşüm Yılı: 2025’te Alzheimer ve Demans İçin Küresel Sözümüz
Prof. Dr. Aynur Özge
2025 yılı, Alzheimer ve demans mücadelesi tarihinde bir dönüm noktası oldu. Alzheimer’s Disease International (ADI) CEO’su Paola Barbarino, yılın sonunda paylaştığı mesajda bu ilerlemeleri ve önümüzdeki dönemin umutlarını tüm dünyayla paylaştı. Bu mesaj, yalnızca sayısal başarıları değil; insan onuruna, eşit erişime ve küresel sağlık politikalarında köklü değişimlere yapılan katkıları da anlatıyor.
🌍 1. Dünya Sağlık Sahnesinde Büyük Adımlar
2025’in belki de en önemli kazanımı, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) üye ülkelerinin oybirliğiyle Demans için Küresel Eylem Planı’nı 2031’e kadar uzatmaya karar vermesiydi. Bu karar, demans farkındalığını ve bakım hizmetlerini geliştirmek için uluslararası bir taahhüdün somut göstergesidir. Ulusal demans planlarının desteklenmesi, artık sadece iyi bir hedef değil, küresel politika gündeminin merkezi bir unsuru haline geldi.
🧠 2. Demansın Bir “NCD” Olarak Tanınması: Neden Önemli?
ADI, yıllardır süregelen bir eksikliği gidererek Alzheimer ve demansı resmi olarak doğrusal olmayan bulaşıcı olmayan hastalıklar (Non-Communicable Diseases – NCD) kapsamına sokmayı başardı. Bu bahar, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun NCD politikası deklarasyonunda demans ilk kez yer aldı.
Bu tanıma, demans risk azaltma kampanyalarının kanser, kalp hastalıkları gibi hastalıklarla eş zamanlı yürütülebilmesine olanak sağlıyor. Yapılan araştırmalar modifiye edilebilir risk faktörlerine odaklanarak demans vakalarının yaklaşık %45’inin geciktirilebileceğini gösteriyor. Bu sonuçlar, risk azaltma stratejilerinin önemini bir kez daha bize hatırlatıyor.
💉 3. Erişim Adaletsizliği: “Tedavi İçin Yolculuk” Kampanyası
2025, aynı zamanda yeni hastalık modifiye edici tedavilerin umut verici gelişmelerine sahne oldu. Ancak bu tedavilere erişim, ülkeler arasında ciddi farklılıklar gösteriyor. ADI’nin “Travelling for Treatment” kampanyası, birçok hastanın tedavi olabilmek için kıtalar aşmak zorunda kaldığını gösteren güçlü kişisel hikâyelerle bu eşitsizliği gözler önüne serdi. Sağlık hizmetlerine eşit erişim, yalnızca bir hak meselesi değil, küresel sağlık adaleti meselesidir.
📆 4. Lyon 2026: Yeni Bir Umut Zirvesi
Mesajın sonunda Barbarino, 14–16 Nisan 2026’da Fransa’nın Lyon kentinde düzenlenecek Alzheimer’s Disease International 37. Global Konferansına dikkat çekti. Bu etkinlik; araştırmacıları, sağlık profesyonellerini, politikacıları, demansla yaşayan bireyleri ve bakıcılarını bir araya getirerek ulusal planların güçlendirilmesine, risk azaltma stratejilerinin paylaşılmasına ve daha adil bir geleceğin oluşturulmasına hizmet edecek bir platform olacak.
🎯 2025’ten Öğrendiklerimiz: Küresel Dönüşüm İçin Bir Çağrı
Paola Barbarino’nın mesajı sadece bir yılın değerlendirmesi değil; kapsayıcı sağlık politikaları, eşit tedavi erişimi ve daha iyi yaşam kalitesi hedefleri için küresel bir çağrı niteliğindeydi. 2025 bize gösterdi ki:
- Sağlık politikalarında kararlı adımlar atılabilir.
- Demans artık yalnızca bir bakım sorunu değil, global sağlık stratejisinin ana konusu.
- Eşitlik ve erişilebilirlik, yalnızca ideal değil, ulaşılması gereken acil hedeftir.
2026, bu hedeflerin daha geniş kitlelere ulaşacağı bir yıl olmaya aday. Çünkü bilgi, farkındalık ve güçlü toplumsal destek olmadan hiçbir küresel sağlık savaşı kazanılamaz.
💡 Sonuç olarak: Demansla mücadelede küresel toplum artık yalnız değil. 2025’in ilerici adımları, geleceğe umutla bakmamızı sağlıyor. Bilim, politika ve toplumsal dayanışma bir araya geldiğinde, “daha iyi bir yaşam” yalnızca bir slogan olmaktan çıkıyor.
🌟 Okurlarımız için bir soru:
Sizce Alzheimer ve demans politikalarının küresel ölçekte güçlenmesi Türkiye’de hastalar ve aileleri için ne gibi somut değişiklikler yaratabilir? Düşüncelerinizi bizimle paylaşın!
