Vücudumuzdaki Gizli Düşman: Homosistein

Vücudumuzdaki Gizli Düşman: Homosistein

Unutkanlık, el-ayak uyuşması, konuşma veya denge bozukluğu gibi yakınmalardan bir veya birkaçıyla doktora gittiğinizde doktorunuz sizi muayene eder, bazı tahliller ister ve değerlendirir.

B12 tahlili eksik çıkınca sizi bu konuda bilgilendirir ve der ki B12 eksikliğiniz var, iğne ya da ilaçla tedavinizi tarif eder. Bu durumun nedenini araştırmaya yönelik mide endoskopisi dahil bazı ek incelemeler ister gerektiğinde. Siz tedaviye başladığınızda doğal olarak merak edersiniz acaba B12 düzeyim normale geldi mi diye ve tahlilleri tekrarlatırsınız. Sonra da bakarsınız ki normale dönmüş ve doktorunuz öyle dese de demese de tedaviyi sonlandırırsınız. Acaba doğru mu yaptınız?

Azalan B12 vitamini seviyeleri, sülfür içeren bir amino asit olan “homosistein” in metiyonine dönüştürülmesinden sorumlu olan metiyonin sentaz aktivitesinin kesintiye uğraması yoluyla homosistein seviyelerinin artmasına neden olabilir. Metilasyon sürecindeki bu bozulma homosistein birikimiyle sonuçlanır, çünkü B12 vitamini homosisteini metiyonine dönüştürmek için çok önemli bir kofaktördür.

Ne zararı var homosistein yüklekliğinin diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Şöyle açıklayayım;

Yüksek homosistein seviyeleri beyin atrofisi, bilişsel bozukluk ve demans riskinde artış ile ilişkilendirilmiştir. Çalışmalar, homosisteinin glutamat reseptörlerini, özellikle de NMDA alt tipini aktive ederek doğrudan intiharına (nörotoksisiteye) neden olabileceğini ve nöronal hasara yol açabileceğini göstermiştir. Folat, B12 vitamini ve B6 vitamini eksikliklerinin homosistein üretimini artırdığı ve kardiyovasküler hastalıklar için bağımsız bir risk faktörü olan parçalanmasını azalttığı gösterilmiştir.

B9, B12 ve B6 vitaminleri ile takviyenin homosistein seviyelerini düşürdüğü ve potansiyel olarak inmenin önlenmesine katkıda bulunduğu bulunmuştur. Ayrıca homosistein, nörodejeneratif hastalıklarda kilit mekanizmalar olan oksidatif stres ve nöroinflamasyon ile ilişkilendirilmiştir. Homosisteinin biliş üzerindeki nörodejeneratif etkilerini ele almak için, özellikle B12 vitamini eksikliği bağlamında, B12 takviyesini dikkate almak çok önemlidir.

B12 vitamini homosistein metabolizmasında hayati bir rol oynar ve eksikliği homosistein seviyelerinin yükselmesine yol açarak bilişsel gerilemeye katkıda bulunabilir. B12 takviyesi için en uygun yöntemler, diyet veya takviye yoluyla yeterli alımın sağlanmasını içerir. B12 replasman tedavisinin süresi, eksikliğin ciddiyetine göre bireyselleştirilmeli ve tedavinin etkinliğini değerlendirmek için homosistein seviyeleri sürekli olarak izlenmelidir.

Özetle, B12 vitamini seviyelerinin azalması, homosisteinin metiyonine dönüştürülmesi için gerekli olan metiyonin sentaz aktivitesinin bozulması nedeniyle homosistein seviyelerinin artmasına neden olabilir. B12 vitamini eksikliği yüksek homosistein konsantrasyonlarına neden olur ve homosistein nörodejeneratif hastalıklarda önemli bir faktör olup biliş ve beyin sağlığını etkilemektedir. B12 takviyesi yoluyla yüksek homosistein seviyelerinin ele alınması, nörotoksik etkilerinin azaltılması ve bilişsel işlevin korunması açısından çok önemlidir. Hastanın ihtiyaçlarına göre bireyselleştirilmiş B12 replasman stratejileri ve homosistein seviyelerinin düzenli olarak izlenmesi, homosisteinin biliş üzerindeki nörodejeneratif etkilerinin yönetilmesinde esastır.

O halde B12 eksikliğine hastanın kandaki B12 seviyesine bakarak karar veriyoruz ancak takviyenin yeterli olup olmadığına ancak Homosistein seviyesini ölçerek karar veriyoruz.

KAYNAKLAR:

  1. Boulos, C., Yaghi, N., Hayeck, R., Heraoui, G., & Fakhoury-Sayegh, N. (2019). Beslenme risk faktörleri, mikrobiyota ve parkinson hastalığı: mevcut kanıtlar nelerdir? Nutrients, 11(8), 1896. https://doi.org/10.3390/nu11081896
  2. Karolczak, K. ve Watala, C. (2021). Homosistein tarafından indüklenen nöro ve vaskülotoksik oksidatif stresin azaltıcısı olarak melatonin. Antioxidants, 10(8), 1178. https://doi.org/10.3390/antiox10081178
  3. Saadat, P., Ahangar, A., Samaei, S., Firozjaie, A., Abbaspour, F., Khafri, S., … & Khoddami, A. (2018). Parkinson hastalığında serum homosistein düzeyi ve bunun süre, kardinal bulgu ve hastalık şiddeti ile ilişkisi. Parkinson Hastalığı, 2018, 1-6. https://doi.org/10.1155/2018/5813084
  4. Smith, A., Smith, S., Jager, C., Whitbread, P., Johnston, C., Agacinski, G., … & Refsum, H. (2010). B vitaminleri ile homosistein düşürme, hafif bilişsel bozuklukta hızlanan beyin atrofisi oranını yavaşlatır: randomize kontrollü bir çalışma. Plos One, 5(9), e12244. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0012244
  5. Zhang, D., Ye, J., Mu, J., & Chen, X. (2016). Bilişsel ilişkili hastalıkları olan yaşlı hastalarda b vitamini takviyesinin biliş üzerindeki etkinliği. Journal of Geriatric Psychiatry and Neurology, 30(1), 50-59. https://doi.org/10.1177/0891988716673466.
avatar
Prof. Dr. Aynur ÖZGE, MD, PhD

Prof. Dr. Aynur Özge, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Nöroloji Anabilim Dalı'nda öğretim üyeliği yapmaktadır. Uzmanlık alanları arasında Algoloji ve Klinik Nörofizyoloji bulunmaktadır. Eğitimini tamamladıktan sonra akademik kariyerine odaklanarak, nöroloji alanında derinlemesine bir uzmanlık edinmiştir.