# Evde Olmayan İnsanları Görmek: Lewy Cisimcikli Demansı Nasıl Tanırız?

- Kaynak: https://aynurozge.com/lewy-cisimcikli-demans-belirtileri-halusinasyon
- Yazar: Prof. Dr. Aynur Özge (Nöroloji Uzmanı · Algoloji ve Klinik Nörofizyoloji Yan Dal Uzmanı)
- Tür: Yazı
- Yayımlanma: 9 Kasım 2026 · Son güncelleme: 9 Kasım 2026
- Konular: Demans ve Alzheimer, Bakım verenler, Nörolojik hastalıklar

## Kısaca

**Yakınım evde olmayan insanları görüyorsa bu Lewy cisimcikli demans olabilir mi?**

Lewy cisimcikli demans, alfa-sinüklein birikimiyle ilişkili; dikkat, hareket ve uykuyu etkileyebilen bir hastalıktır. Tanıda tekrarlayan ayrıntılı görsel halüsinasyonlar, dikkat dalgalanmaları, hareketlerde yavaşlama-katılık ve rüyaları hareketlerle yaşama birlikte değerlendirilir. Hastalarda bazı antipsikotiklere ciddi hassasiyet gelişebildiği için tanı her sağlık başvurusunda bildirilmelidir.

## Öne çıkanlar

- Tanıda dört özellik önemlidir: görsel halüsinasyonlar, dikkat dalgalanmaları, hareket yavaşlığı-katılık ve REM uykusu davranış bozukluğu.
- Her halüsinasyon demans değildir; enfeksiyon, susuzluk, ilaçlar, deliryum ve Charles Bonnet sendromu da neden olabilir.
- Bazı antipsikotik ilaçlara ciddi hassasiyet gelişebilir; tanı acil servis dahil her başvuruda bildirilmelidir.
- Gördüklerini tartışmak yerine duyguyu önemsemek, ışığı düzenlemek ve sakin bir alana geçmek yardımcı olabilir.

## Metin

Bir akşam babanızın boş koltuğu göstererek şöyle dediğini düşünün:

“Şu çocuklar neden hâlâ burada oturuyor?”

Oysa evde çocuk yok.

Bir başka gün anneniz, odada tanımadığı insanların dolaştığını söylüyor. Siz kimseyi görmüyorsunuz ama onun anlatımı oldukça ayrıntılı.

Böyle bir durum aileyi kaygılandırabilir:

“Rüya mı görüyor?”

“İlaçlarından olabilir mi?”

“Demans belirtisi mi?”

**Evde olmayan insanları görmek tek başına bir hastalığın tanısını koydurmaz. Ancak özellikle başka belirtilerle birlikte görüldüğünde, Lewy cisimcikli demans açısından önemli bir ipucu olabilir.**

### Lewy cisimcikli demans nedir?

Lewy cisimcikli demans, beyinde “alfa-sinüklein” adlı proteinin anormal birikimiyle ilişkili, düşünme, dikkat, hareket ve uyku gibi farklı işlevleri etkileyebilen bir hastalıktır.

Alzheimer hastalığından farklı bir klinik örüntü gösterebilir. Başlangıçta unutkanlık her zaman en belirgin yakınma olmayabilir; dikkat, planlama ve görsel-mekânsal becerilerdeki güçlükler daha belirgin olabilir.

### Hangi belirtiler birlikte düşünülmeli?

Tanıda özellikle dört özellik önem taşır:

### 1. Tekrarlayan, ayrıntılı görsel halüsinasyonlar

Kişi olmayan insanları, çocukları veya hayvanları görebilir. Bazen bunların gerçek olmadığını fark eder; bazen de tamamen gerçek olduğunu kabul eder.

### 2. Dikkat ve uyanıklıkta belirgin dalgalanmalar

Bir zaman diliminde konuşmaya rahatça katılırken, başka bir zamanda belirgin biçimde dalgın ya da uykulu olabilir. Aile bu farkı “Bazen çok iyi, bazen de bize ulaşamıyor gibi” diye anlatabilir.

### 3. Hareketlerde yavaşlama ve katılık

Yürümenin yavaşlaması, adımların küçülmesi veya kaslarda sertlik görülebilir. Titreme mutlaka bulunmak zorunda değildir.

### 4. Uykuda rüyaları hareketlerle yaşama

Kişi rüyasında koşuyor veya kendini savunuyormuş gibi bağırabilir, tekme ya da yumruk atabilir. REM uykusu davranış bozukluğu denilen bu durum, bilişsel belirtilerden yıllar önce başlayabilir.

Bu özelliklerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir; tek bir belirtiyle tanı konulmaz.

> “Dün çok iyiydi, bugün neden böyle?”

Dalgalanmalar aile için kafa karıştırıcıdır. Yakınınızın iyi bir sohbet ettiği günün ardından zorlandığını görmek, bazen belirtilerin isteğe bağlı olduğu düşüncesini doğurabilir.

Oysa dikkat ve uyanıklık düzeyi hastalık nedeniyle değişebilir. Bir muayenede iyi görünmesi, evde yaşanan güçlüklerin önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Bununla birlikte, **alışılmış durumundan ani ve belirgin kötüleşmeyi yalnızca hastalığın dalgalanmasına bağlamamalıyız.**

### Her görsel halüsinasyon demans mıdır?

Hayır.

Enfeksiyonlar, susuzluk, bazı ilaçlar ve deliryum gibi durumlar da halüsinasyonlara yol açabilir. Belirgin görme kaybında görülebilen Charles Bonnet sendromu gibi farklı nedenler de değerlendirilmelidir.

Özellikle saatler veya günler içinde başlayan yeni kafa karışıklığı, olağandışı uykuya eğilim, ateş ya da genel durum bozulması varsa, gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.

### Tanı nasıl konur?

Önce kişinin ve ailesinin anlatımı dinlenir. Belirtilerin ne zaman başladığı, birbirini hangi sırayla izlediği ve günlük yaşamı nasıl etkilediği araştırılır.

Nörolojik muayene, bilişsel değerlendirme, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi ve gerektiğinde görüntüleme yapılır. Seçilmiş hastalarda dopamin taşıyıcı görüntüleme veya uyku incelemesi gibi testlerden yararlanılabilir.

**Tanı, yalnızca MR görüntüsüne veya tek bir test sonucuna dayanmaz.** Klinik tablo ile incelemeler birlikte yorumlanır.

### Alzheimer veya Parkinson hastalığıyla karıştırılabilir mi?

Evet.

Lewy cisimcikli demans ile Parkinson hastalığına bağlı demans, ilişkili hastalık süreçleridir. Ayrımda hareket belirtilerinin ve bilişsel güçlüklerin başlangıç sırası önem taşır.

Ayrıca Alzheimer hastalığına ait değişiklikler aynı kişide de görülebilir. Bu nedenle her hastayı tek bir belirtiye göre sınıflandırmaya çalışmak yerine, tüm öyküyü değerlendirmek gerekir.

### Aile o anda nasıl yaklaşmalı?

Yakınınız odada olmayan birini gördüğünü söylediğinde hemen tartışmaya başlamak zorunda değilsiniz.

“Saçmalama, burada kimse yok!” demek yerine:

**“Ben şu anda kimseyi görmüyorum. Ama bunun seni korkuttuğunu anlıyorum. Yanındayım” **diyebilirsiniz.

Önce korkup korkmadığını, gördüklerinin onu rahatsız edip etmediğini anlamaya çalışın. Aydınlatmayı düzenlemek, gölgeleri azaltmak ve daha sakin bir alana geçmek yardımcı olabilir.

Kişinin yaşadığı duyguyu önemsemek, gördüklerinin gerçek olduğunu onaylamak anlamına gelmez.

### Her halüsinasyon için ilaç gerekir mi?

Her zaman gerekmez.

Kişiyi korkutmayan ve güvenliği etkilemeyen halüsinasyonlarda yaklaşım farklı olabilir. Rahatsızlık, davranış değişikliği veya tehlike varsa, tedavi planı yeniden değerlendirilir.

Bu hastalıkta özellikle önemli bir konu, **bazı antipsikotik adı verilen bu tür belirtileri rahatlatıcı ilaçlara karşı ciddi hassasiyet gelişebilmesidir.** Belirgin katılık, aşırı uyku hali, bilinç bulanıklığı ve ağır reaksiyonlar görülebilir.

Bu nedenle, acil servis dâhil her sağlık başvurusunda Lewy cisimcikli demans tanısını veya şüphesini sağlık ekibine bildirin. İlaçları kendi başınıza başlatmayın veya kesmeyin.

### Tedavide hedefimiz nedir?

Bilişsel belirtiler, hareket güçlükleri, uyku sorunları, düşmeler ve tansiyon sorunları birlikte ele alınır. Bazı ilaçlar düşünme ve davranış belirtilerine yardımcı olabilir; ancak bir belirtiyi iyileştiren tedavi diğerini kötüleştirebildiğinden dikkatli takip gerekir.

Fizyoterapi, ev güvenliği, düzenli günlük yaşam ve bakım verenin desteklenmesi de önemlidir.

Sevgili okurlar,

Yakınınızın sizin görmediğiniz insanları gördüğünü söylemesi, hemen düzeltmeniz gereken bir konuşma hatası değildir. Önce ne yaşadığını anlamamız gerekir.

**Görsel halüsinasyonlara, dikkat dalgalanmalarına, rüyaları hareketlerle yaşama veya hareketlerde yavaşlamaya eşlik ediyorsa, bunları hekiminizle paylaşın. Doğru tanı, daha uygun ve güvenli bir bakım planının başlangıcıdır.**

## Sık sorulan sorular

**Lewy cisimcikli demansın belirtileri nelerdir?**

Tekrarlayan ve ayrıntılı görsel halüsinasyonlar, dikkat ve uyanıklıkta belirgin dalgalanmalar, hareketlerde yavaşlama ve katılık ile uykuda rüyaları hareketlerle yaşama başlıca belirtilerdir. Başlangıçta unutkanlık her zaman en belirgin yakınma olmayabilir. Tanı tek bir belirtiyle konmaz.

**Yaşlı biri olmayan insanları görüyorsa ne yapmalı?**

Hemen tartışmak yerine 'Ben şu anda kimseyi görmüyorum ama seni korkuttuğunu anlıyorum' gibi bir yaklaşım önerilir. Aydınlatmayı düzenlemek, gölgeleri azaltmak ve sakin bir alana geçmek yardımcı olabilir. Saatler veya günler içinde başlayan kafa karışıklığı, ateş ya da genel durum bozulması varsa gecikmeden tıbbi yardım alınmalıdır.

**Lewy cisimcikli demansta antipsikotik ilaçlar neden riskli?**

Bu hastalıkta bazı antipsikotik ilaçlara karşı ciddi hassasiyet gelişebilir; belirgin katılık, aşırı uyku hali, bilinç bulanıklığı ve ağır reaksiyonlar görülebilir. Bu nedenle tanı veya şüphe her sağlık başvurusunda bildirilmeli, ilaçlar kendi başına başlatılıp kesilmemelidir.

**Lewy cisimcikli demans Alzheimer ve Parkinson'dan nasıl ayrılır?**

Lewy cisimcikli demans ile Parkinson hastalığına bağlı demans ilişkili süreçlerdir; ayrımda hareket ve bilişsel belirtilerin başlangıç sırası önemlidir. Alzheimer değişiklikleri aynı kişide de bulunabileceği için tüm öykü birlikte değerlendirilir.

---

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz. Alıntılarken yazar adını ve kaynak bağlantısını belirtin.