Beyin PET Taraması Ne Zaman ve Kimlere Yapılır?

Beyin PET Taraması Ne Zaman ve Kimlere Yapılır?

Prof. Dr. Aynur Özge

Alzheimer ve diğer demans türleri, dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen nörodejeneratif hastalıklardır. Bu hastalıkların erken tanısı, tedavi sürecinde büyük önem taşır.

Erken teşhis, hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve yaşam kalitesini artırmak için kritik bir fırsat sunar. Biyobelirteçler, bu erken teşhis sürecinde önemli bir rol oynar. Beyin görüntüleme teknikleri, özellikle pozitron emisyon tomografisi (PET) taramaları, biyobelirteçlerin tespit edilmesinde ve hastalığın erken evrelerinde tanı konulmasında etkili bir araçtır. PET taramaları, beyindeki metabolik aktiviteleri ve anormal protein birikimlerini göstererek, Alzheimer ve diğer demans türlerinin erken belirtilerini ortaya çıkarabilir.

PET Scan Nedir ve Beyin Görüntülemesi Nasıl Uygulanır?

PET taramaları, radyoaktif maddelerin kullanıldığı bir nükleer tıp görüntüleme yöntemidir. Bu yöntem, vücutta radyoaktif izotoplarla işaretlenmiş moleküllerin dağılımını ve metabolik aktivitelerini ölçer. Beyin PET taramaları, özellikle glukoz metabolizmasını veya amiloid plak gibi anormal protein birikimlerini görüntülemek için kullanılır. İşlem sırasında, hastaya radyoaktif bir madde enjekte edilir. Bu madde, beyin dokusunda toplanarak, metabolik aktivitelerin ve kimyasal süreçlerin görüntülenmesini sağlar. PET tarayıcı, bu radyoaktif işaretleyicilerin yaydığı sinyalleri algılayarak, beyin fonksiyonlarının detaylı görüntülerini oluşturur.

PET Scan İçin Uygulanan Radyonüklid Türleri

PET taramaları sırasında kullanılan radyoaktif maddeler, görüntüleme amacına göre farklılık gösterebilir. En yaygın kullanılan radyonüklid türleri şunlardır:

– Flor-18 (F-18) Fluorodeoksiglukoz (FDG): Beyindeki glukoz metabolizmasını değerlendirmek için kullanılır. FDG-PET, Alzheimer hastalığı gibi demans türlerinin erken teşhisinde yaygın olarak kullanılır.

– Karbon-11 (C-11) Pittsburgh Bileşiği-B (PIB): Amiloid plak birikimlerini görüntülemek için kullanılır. PIB-PET, Alzheimer hastalığının biyolojik belirteçlerini saptamada etkilidir.

– Flor-18 (F-18) Florbetaben ve Florbetapir: Beyindeki amiloid plakları görüntülemek için kullanılan diğer radyoaktif bileşiklerdir. Bu taramalar, Alzheimer hastalığının erken teşhisinde kullanılır.

– Flor-18 (F-18) Flortaucipir: Tau protein birikimlerini görüntülemek için kullanılır. Tau-PET, nörodejeneratif hastalıkların teşhisinde önemli bir araçtır.

Serebral PET Scan Hangi Beyin Hastalıkları İçin Uygulanır?

Serebral PET taramaları, çeşitli nörolojik hastalıkların teşhis ve takibinde kullanılır. Özellikle Alzheimer hastalığı ve diğer demans türlerinin erken tanısında önemlidir. Ayrıca, Parkinson hastalığı, Huntington hastalığı, epilepsi ve beyin tümörlerinin değerlendirilmesinde de kullanılabilir. PET taramaları, bu hastalıkların beyin üzerindeki etkilerini, metabolik aktivitelerini ve anormal protein birikimlerini göstererek, doğru teşhis konulmasına yardımcı olur.

Serebral PET Görüntüleme Demans Tanısında Hangi Hastalarda Hekimler Tarafından Değerlendirmeye Alınır?

Serebral PET taramaları, özellikle aşağıdaki hasta gruplarında demans tanısında değerlendirilir:

– Erken Bilişsel Bozukluk Belirtileri Gösterenler: Hafıza kaybı, dikkat dağınıklığı, dil ve yürütücü işlevlerde azalma gibi erken bilişsel bozukluk belirtileri gösteren hastalarda PET taramaları, Alzheimer ve diğer demans türlerinin erken teşhisi için kullanılır.

– Ailede Demans Öyküsü Olanlar: Genetik yatkınlık, demans ve Alzheimer hastalığı riskini artırabilir. Ailede demans öyküsü olan bireylerde PET taramaları, erken teşhis için önemlidir.

– Klinik Bulguları Net Olmayan Hastalar: Klinik bulguları net olmayan, ancak demans şüphesi taşıyan hastalarda, PET taramaları kesin tanı konulmasına yardımcı olabilir.

– Tedavi Sürecinin Takibi: Alzheimer veya diğer demans türleri tanısı konulmuş hastalarda, tedavi sürecinin etkinliğini değerlendirmek ve hastalığın ilerlemesini izlemek için PET taramaları kullanılabilir.

Sevgili okurlar,

Beyin sağlığınızı korumak ve bilişsel işlevlerinizi en üst düzeyde tutmak için düzenli sağlık kontrolleri büyük önem taşır. Serebral PET taramaları, demans ve diğer nörolojik hastalıkların erken teşhisinde ve takibinde güçlü bir araçtır. Bununla birlikte yöntemde uygulanan radyoaktif maddenin, tomografide alınan radyasyonun ve işlemin yüksek maliyetinin göz önünde bulundurulması ve deneyimli bir hekim tarafından “kar-zarar hesabı” gözetilerek karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan demans gibi yıkıcı bir durum söz konusuysa erken teşhis ve doğru tedavi, yaşam kalitenizi artırabilir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Beyin sağlığınızı korumak için düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin ve doktorunuzla işbirliği içinde olun. Sağlıklı ve mutlu günler dilerim!

Seçilmiş Kaynaklar:
• Yadollahikhales G, Rojas JC. Anti-Amyloid Immunotherapies for Alzheimer’s Disease: A 2023 Clinical Update. Neurotherapeutics. 2023 Jul;20(4):914-931. doi: 10.1007/s13311-023-01405-0. Epub 2023 Jul 25. PMID: 37490245; PMCID: PMC10457266.
• Cho H, Mundada NS, Apostolova LG, Carrillo MC, et al; LEADS Consortium. Amyloid and tau-PET in early-onset AD: Baseline data from the Longitudinal Early-onset Alzheimer’s Disease Study (LEADS). Alzheimers Dement. 2023 Nov;19 Suppl 9(Suppl 9):S98-S114. doi: 10.1002/alz.13453. Epub 2023 Sep 10. PMID: 37690109; PMCID: PMC10807231.

avatar
Prof. Dr. Aynur ÖZGE, MD, PhD

Prof. Dr. Aynur Özge, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Nöroloji Anabilim Dalı'nda öğretim üyeliği yapmaktadır. Uzmanlık alanları arasında Algoloji ve Klinik Nörofizyoloji bulunmaktadır. Eğitimini tamamladıktan sonra akademik kariyerine odaklanarak, nöroloji alanında derinlemesine bir uzmanlık edinmiştir.